Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Gdyni

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 grudnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Mateusz Berent

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Bronk-Marwicz

po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. w Gdyni

na rozprawie

sprawy z powództwa R. L. (1)

przeciwko (...) Państwowym Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu

I.  ustala, że powód R. L. (1) wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego o nr (...) położonego w G. przy ulicy (...) w miejsce dotychczasowej najemczyni R. L. (2) z chwilą jej śmierci w dniu 26 maja 2023 roku;

II.  zasądza od pozwanej (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda R. L. (1) kwotę 1117 zł (tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 654/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 12 grudnia 2024 roku

I.

(żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1.  Powód R. L. (1) wystąpił z powództwem przeciwko pozwanej (...) Państwowym Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., wnosząc o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) po R. L. (2), a także żądał zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

2.  W uzasadnieniu wskazał, że w dniu śmierci stale zamieszkiwał z R. L. (2) w ww. lokalu, która była najemczynią tego lokalu. R. L. (2) była matką powoda.

(pozew, k. 3-4)

II.

(stanowisko pozwanej)

3.  Pozwana w odpowiedzi na pozew żądała oddalenia powództwa i zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

4.  Pozwana zarzuciła, że z przedłożonych dokumentów nie wynika jednoznacznie, by powód stale zamieszkiwał z matką w przedmiotowym lokalu w dacie jej śmierci.

(odpowiedź na pozew, k. 21-22)

III.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

5.  Pozwana (...) Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w W. jest właścicielką lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...).

(fakt bezsporny)

6.  R. L. (2) była najemczynią tego lokalu.

(dowód: umowa najmu, k. 9-9v., pismo, k. 10-10v., aneks, k. 11-12)

7.  R. L. (2) zmarła dnia 26 maja 2023 roku.

(fakt bezsporny)

8.  Powód R. L. (1) zamieszkiwał w tym lokalu ze swoją matką R. L. (2) od 1966 roku. Przed śmiercią R. L. (2) poza powodem i jego matką nikt inny nie zajmował lokalu.

(dowód: wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie II OSK 1341/20 wraz z uzasadnieniem, k. 60-64, przesłuchanie pozwanego, k. 82-83, płyta, k. 84)

9.  W 2017 roku powód został przymusowo wydalony z tego lokalu na skutek zastosowanego przez prokuratora środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia lokalu na okres 3 miesięcy oraz bezterminowego zakazu kontaktowania się z matką i zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 100 metrów.

10.  Na skutek powyższego powód został wymeldowany z tego lokalu.

(dowód: wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2023r. w sprawie II OSK 1341/20 wraz z uzasadnieniem, k. 60-64, przesłuchanie pozwanego, k. 82-83, płyta, k. 84)

11.  W czasie stosowania środka zapobiegawczego powód pozostawał osobą bezdomną.

(dowód: przesłuchanie pozwanego, k. 82-83, płyta, k. 84)

12.  W 2022 roku powód za zgodą matki R. L. (2) powrócił do spornego lokalu po zakończeniu sprawy karnej, w której był stosowany ww. środek zapobiegawczy.

13.  R. L. (2) zmarła 26 maja 2023 roku w domu opieki.

(dowód: przesłuchanie pozwanego, k. 82-83, płyta, k. 84)

Sąd zważył co następuje:

IV.

14.  Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty złożone przez strony oraz na podstawie dowodu z przesłuchania stron z ograniczeniem do powoda.

15.  Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że dowody z dokumentów są wiarygodne, albowiem żadna ze stron nie kwestionowała autentyczności tych dokumentów, w tym zgodności przedstawionych kopii dokumentów z oryginałami, ani też żadna ze stron nie zaprzeczyła, że osoby podpisane pod tymi dokumentami nie złożyły oświadczeń w nich zawartych.

16.  Sąd obdarzył przymiotem wiarygodności dowód z przesłuchania stron z ograniczeniem do powoda, albowiem brak było podstaw do ich kwestionowania, zwłaszcza że były one zbieżne z treścią pozostałego zgromadzonego materiału dowodowego. Zeznania te były szczere, spójne, a nadto nie były kwestionowane przez stronę przeciwną i znajdowały odzwierciedlenie w dokumentach złożonych do akt sprawy.

V.

(rozstrzygnięcie i podstawa prawna orzeczenia)

17.  Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

18.  Podstawę żądania powoda stanowił art. 189 k.p.c. w zw. z art. 691 §1 i §2 k.c.

19.  Stosownie do brzmienia art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny stanowi przesłankę merytoryczną powództwa o ustalenie, warunkującą określony skutek tego powództwa, w sposób niezależny od innych przesłanek wymaganych przez prawo materialne lub procesowe.

20.  W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że interes prawny w ustaleniu prawa lub stosunku prawnego zachodzi wówczas, gdy spełnione są następujące przesłanki, tj. występuje obiektywnie istniejąca niepewność co do prawa lub stosunku prawnego, ustalenie prawa lub stosunku prawnego usunie definitywnie niepewność między stronami, co zapewni powodowi właściwą ochronę prawną polegającą na rozwiązaniu sporu cywilnoprawnego istniejącego lub mogącego powstać w przyszłości, zaś stronie nie przysługuje dalej idące roszczenie procesowe, w szczególności roszczenie o świadczenie lub o ukształtowanie prawa ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1987 r. sygn. akt III CRN 57/87, LEX nr 1402796; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt III AUa 1518/05, LEX nr 257445, OSA 2008/9/30).

21.  Roszczenie powoda obejmowało ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 §1 i §2 k.c. Stosownie do treści tych przepisów w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.

22.  Przepisy te statuują kumulatywne przesłanki, od których uzależniona jest sukcesja prawa najmu lokali mieszkalnych. Wstąpić z mocy prawa w stosunek najmu może osoba, która nie jest współnajemcą lokalu, należy do kręgu osób uprawnionych do nawiązania najmu po śmierci najemcy (art. 691 §1 k.c.), gdzie w szczególności wymienia się dzieci najemcy, oraz stale zamieszkiwała z poprzednim najemcą aż do chwili jego śmierci (art. 691 §2 k.c.).

23.  Należało podkreślić, iż zgodnie z poglądem ukształtowanym w judykaturze Sądu Najwyższego stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby, która zamieszkuje w nim z wolą stałego pobytu. Przez stałe zamieszkanie, stanowiące przesłankę nabycia praw najmu na podstawie art. 691 k.c., należy rozumieć zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to że w tym mieszkaniu i tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy. Oznacza to ześrodkowanie przez tę osobę całej swej działalności życiowej w lokalu najemcy ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 6 maja 1980 r., sygn. akt III CRN 61/80, Legalis 22015, z 17 października 1997 r., sygn. akt I CKN 90/97 oraz z 3 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 40/99, Legalis 503384). Co również istotne, przesłanka co do stałego zamieszkania z najemcą zawiera w sobie wymaganie, żeby osoba bliska najemcy nie zaspokajała swoich potrzeb mieszkaniowych w innym lokalu mieszkalnym ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 15 stycznia 1981 r., sygn. akt III CRN 314/80, Legalis 22440 oraz z 2 marca 1999 r., sygn. akt I CKN 1031/97, Legalis 312968).

24.  Bezsporne było, że powód był synem zmarłej najemczyni. Spór dotyczył tego, czy powód zamieszkiwał ze swoją matką w dacie jej śmierci. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że powód stale zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu przed śmiercią najemczyni R. L. (2).

25.  Sąd ustalił powyższy fakt przede wszystkim na podstawie dowodu z przesłuchania powoda. Wprawdzie powód miał przerwę w zajmowaniu lokalu wynikającą z wykonania środka zabezpieczającego w postępowaniu przygotowawczym, niemniej Sąd brał pod uwagę stan istniejący w chwili śmierci najemczyni. Przed śmiercią swojej matki powód za jej zgodą powrócił do przedmiotowego lokalu w celu stałego zamieszkania. Zamiar przebywania w tym lokalu był u niego nieprzerwany. Po przymusowym opuszczeniu lokalu stał się on osobą bezdomną. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ma fakt, że w dacie śmierci najemczyni przebywała w domu opieki. Zgodnie bowiem z założeniami Programu Kompleksowego (...) Dla (...) „wsparcie wytchnieniowe ma za zadanie zapewnienie rodzicom lub opiekunom osób niepełnosprawnych pomocy w codziennych obowiązkach lub czasowego zastępstwa w opiece nad osobą niepełnosprawną. Dzięki temu wsparciu osoby zaangażowane na co dzień w sprawowanie opieki dysponować będą czasem, który będą mogły przeznaczyć na odpoczynek i regenerację, jak również na załatwienie niezbędnych spraw. Usługi w zakresie wsparcia wytchnieniowego mogą służyć również okresowemu zabezpieczeniu potrzeb osoby niepełnosprawnej w sytuacji, gdy opiekunowie z różnych powodów nie będą mogli wykonywać swoich obowiązków” (załącznik nr 1 do uchwały nr 189 Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2021 r., poz. 64 Dz.U.). Na skutek powyższego R. L. (2) nie utraciła statusu najemcy przedmiotowego lokalu.

26.  Mając powyższe na uwadze, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy doprowadził Sąd do przekonania, że powód zamieszkiwał ze swoja matką w przedmiotowym lokalu aż do czasu jej śmierci.

27.  W ocenie Sądu powód miał interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego. Powództwo zmierzało do usunięcia obiektywnie istniejącej niepewności co do istnienia stosunku prawnego, albowiem pozwana odmawiała uznania, że powód stał się najemcą lokalu, którego dotyczy niniejsza sprawa. Ustalenie stosunku prawnego definitywnie rozstrzyga istniejący spór i zapewnia powodowi stosowną ochronę prawną. Powodowi nie służyło roszczenie dalej idące.

28.  W konsekwencji na podstawie art. 189 k.p.c. w zw. z art. 691 § 1 i §2 k.p.c. Sąd ustalił, że powód wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego o nr (...) położonego w G. przy ulicy (...) w miejsce dotychczasowej najemczyni R. L. (2) z chwilą jej śmierci w dniu 26 maja 2023 roku, o czym orzekł w pkt I. wyroku.

VI.

(koszty procesu)

29.  O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 §1 k.p.c. obciążając przegrywającą pozwaną całością poniesionych przez powoda kosztów procesu na co składały się: opłata od pozwu (200 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie adwokata (900 zł) według stawki minimalnej wskazanej w §2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, t.j. ze zm.).

30.  Na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.