Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Gdyni

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lipca 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2024 r. w Gdyni na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Gminy M. G.

przeciwko P. B. (1) i B. B. (1) (poprzednio K.)

o eksmisję

I.  nakazuje pozwanym P. B. (1) i B. B. (1) opuścić, opróżnić i wydać powódce Gminie M. G. lokal mieszkalny numer (...) położony w G. przy ul. (...);

II.  ustala, że pozwanym P. B. (1) i B. B. (1) przysługuje prawo do lokalu socjalnego;

III.  wstrzymuje wykonanie pkt. I wyroku do czasu złożenia pozwanym przez powódkę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego;

IV.  nie obciąża pozwanych kosztami procesu.

Sygn. akt I C 651/23

UZASADNIENIE

(wyroku z dnia 25 lipca 2024 roku – k. 149)

Powódka Gmina M. G. domagała się, aby pozwani P. B. (1) oraz B. K. (obecnie B.) opróżnili ze wszystkich rzeczy, opuścili i wydali powódce lokal mieszkalny nr (...) znajdujący się w budynku położonym w G. przy ul. (...). Wniosła także o ustalenie, że pozwanym nie przysługuje prawo do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec treści art. 17 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

Pozwani zajęli lokal bez zgody powódki i bez jej wiedzy. Pozwany P. B. (1) bezskutecznie występował o uzyskanie tytułu prawnego do spornego lokalu. Pozwani zalegają z opłatą z tytułu bezumownego korzystania z lokalu.

(pozew – k. 3-5v.)

Pozwani w odpowiedzi na pozew przedstawili swoją sytuację rodzinną, materialną i zdrowotną, z której wynikało, że nie są w stanie nająć lokalu na wolnym rynku. Zwracali się o podpisanie z nimi umowy najmu dotyczącej spornego lokalu lub przyznanie lokalu socjalnego. Podali, że mieszkali w spornym lokalu z D. B. w czasie jej śmierci. Pozwany do czasu osiągnięcia pełnoletności nie mieszkał z matką, która nadużywała alkoholu.

(odpowiedź na pozew – k. 52-53v.)

Stan faktyczny:

D. B. była najemczynią lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w G. przy ul. (...). Uprawnionymi do zamieszkiwania w tym lokalu były także jej dzieci: P. B. (2), P. B. (1) oraz A. B..

(dowód: umowa – k. 8-11, decyzja – k. 97-97v.)

Pismem z dnia 27 grudnia 2004 roku powódka – jako właścicielka – wypowiedziała najemczyni umowę najmu.

(dowód: wypowiedzenie – k. 12, potwierdzenie odbioru – k. 13)

Wyrokiem z dnia 11 lipca 2005 roku w sprawie o sygn. akt I C 647/05 nakazano, aby D. B. opuściła i opróżniła ww. lokal oraz aby wydała go Gminie M. G.. Jednocześnie orzeczono o uprawnieniu D. B. do otrzymania lokalu socjalnego i nakazano wstrzymanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę M. G. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Umorzono także postępowanie w stosunku do pozwanych P. B. (2) i P. B. (1) z uwagi na fakt, że wyprowadzili się z tego lokalu (...) lata przed wytoczeniem powództwa w tej sprawie. Pozwany P. B. (1) najmował wówczas pokój. Wyrok uprawomocnił się dnia 2 sierpnia 2005 roku.

(dowód: wyrok – k. 14, pismo – k. 17-19)

Dnia 6 kwietnia 2021 roku D. B. zmarła. Pozwany zwracał się do powódki o uzyskanie tytułu prawnego do spornego lokalu, lecz powódka odmówiła.

(dowód: pismo – k. 21-21v.)

Pozwani zajmujący ww. lokal nie uiszczali na bieżąco opłat związanych z utrzymaniem lokalu, w tym odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z lokalu. W lipcu 2021 roku powódka wyraziła zgodę na ratalną spłatę zadłużenia wynoszącego wówczas 3.982,83 zł, w tym 303,66 zł odsetek. Powódka wyraziła zgodę na wstrzymanie procedury zmierzającej do wydania ww. lokalu na rok (do dnia 31 października 2022 roku) pod warunkiem regularnego ponoszenia odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z lokalu oraz spłaty zadłużenia w ratach. Pozwani nie regulowali płatności w terminie. Na dzień 28 lutego 2023 roku zadłużenie pozwanych z tytułu bezumownego zajmowania lokalu wynosiło 6.699,68 zł, z czego 646,34 zł stanowiły odsetki. Kwota ta nie obejmuje należności wynikających z tytułów wykonawczych na kwotę 13.933,95 zł. Powódka wielokrotnie wzywała pozwanych do wydania lokalu, w tym pismem z dnia 15 marca 2023 roku – w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma, co nastąpiło dnia 15 marca 2023 roku.

(dowód: dane syntetyczne – k. 22-23, k. 111-111v., wezwanie – k. 24, tytułu wykonawcze – k. 25-26, pismo – k. 27, potwierdzenie odbioru – k. 29, pismo – k. 30, pismo – k. 31, wezwanie – k. 32, potwierdzenia wpłat – k. 56-59)

Pozwani pomimo wniosków, nie zostali ujęci na liście osób zakwalifikowanych do najmu socjalnego lokalu na lata 2023-2025, ponieważ przy ocenie wniosku uzyskali zbyt mało punktów.

(dowód: pismo – k. 55, k. 103)

Na dzień 10 listopada 2023 roku pozwani nie figurowali w ewidencji osób bezrobotnych i poszukujących pracy.

(dowód: pismo PUP – k. 47)

Pozwani nie korzystali z pomocy socjalnej.

(dowód: pismo MOPS – k. 50)

Pozwana aktualnie ma 54 lata. Zaliczona jest do lekkiego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 listopada 2025 roku w związku z dysfunkcją narządu ruchu (05-R). Zatrudniona jest na stanowisku sprzedawcy na czas nieokreślony i osiąga z tego tytułu minimalne wynagrodzenie. Jej rachunek bankowy obciążony jest zajęciami komorniczymi. Na leki wydaje około 400 zł miesięcznie. Bilet miesięczny kosztuje ją 240 zł miesięcznie.

(dowód: orzeczenie (...) k. 54-54v., zaświadczenia – k. 60, 95, pismo komornika – k. 70, 85, zeznania pozwanej – k. 63-64v., płyta – k. 66)

Pozwany aktualnie ma 45 lat. Przebywał w Zakładach Karnych w okresach 18.03.1999-27.04.1999, 11.04.2002-4.11.2002, 7.11.2002-7.11.2002, 12.01.2004-28.08.2004, 03.09.2006-23.09.2006, 28.01.2008-28.08.2008, 15.12.2008-27.05.2010. Od 4 lat nie miał konfliktów z prawem. Podejmuje się głównie prac dorywczych.

(dowód: dowód: wyrok – k. 14, zeznania pozwanej – k. 63-64v., płyta – k. 66, zeznania pozwanego – k. 64v.-65, płyta – k. 66, zaświadczenie z K. – k. 96, informacja z K. – k. 147)

Na telefony pozwani wydają kwotę 80 zł miesięcznie. Koszt opału na sezon zimowy wyniósł około 3.000 zł.

(dowód: zeznania pozwanej – k. 63-64v., płyta – k. 66, zeznania pozwanego – k. 64v.-65, płyta – k. 66)

Pozwana w 2007 roku (po poznaniu pozwanego), a pozwany w 2010r. (po opuszczeniu zakładu karnego) zamieszkali w lokalu objętym pozwem wraz z D. B..

(dowód: wyrok – k. 14, zeznania pozwanej – k. 63-64v., płyta – k. 66, zeznania pozwanego – k. 64v.-65, płyta – k. 66)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów przedłożonych przez strony, przesłanych przez wezwane do tego podmioty oraz zeznania stron z ograniczeniem do pozwanych. W ocenie Sądu złożone dokumenty są wiarygodne, tym bardziej, że nie były kwestionowane przez żadną ze stron.

Zeznania pozwanych, choć częściowo nie potwierdzały faktów wynikających z dokumentów (np. akt I C 647/05), co do zasady uznać należało za wiarygodne. Upływ czasu i z zmienne losy pozwanego sprawiły, iż mógł on nie pamiętać, że podczas sprawy eksmisyjnej czasowo nie zamieszkiwał z matką, a tym samym nie przywiązywać wagi do orzeczenia końcowego, które co do jego osoby polegało na umorzeniu postępowania. Z kolei zeznania pozwanej, co do tytułu prawnego najemczyni do spornego lokalu, wynikały ze stanu wiedzy jaki mogła posiąść od pozwanego lub D. B..

W zakresie sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej zeznania pozwanych uznac należało za prawdziwe, albowiem częściowo potwierdzone zostały złożonymi dokumentami, a w pozostałej części brak było dowodu przeciwnego.

Podstawę prawną roszczenia powódki stanowił przepis art. 222 § 1 k.c., zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby, która włada jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela prawo do władania rzeczą. Dla osób trzecich płynie stąd obowiązek biernego poszanowania cudzego prawa własności. Jeżeli wbrew temu nastąpi naruszenie prawa własności, uruchamia się stosowne roszczenia ochronne, adresowane już do konkretnej osoby z potencjalnego kręgu osób trzecich. Osoba, która faktycznie włada rzeczą nie ma obowiązku wydania jej właścicielowi, jeżeli służy jej skuteczne uprawnienie do władania rzeczą. Uprawnienie to może mieć różne źródła, np. może ono wynikać ze stosunku umownego pomiędzy stronami.

Niewątpliwie właścicielką spornego lokalu była powódka. Z kolei tytułu prawnego do zajmowania lokalu pozwani nie posiadali. Uprawnienie do zajmowania lokalu wiązali z zajęciem lokalu co najwcześniej po wydaniu prawomocnego wyroku eksmisyjnego zobowiązującego główną najemczynię do wydania nieruchomości. Pozwany sam zeznał w toku wcześniejszego postępowania eksmisyjnego, że wyprowadził się z lokalu i najmuje pokój. Abstrahując od wiedzy pozwanych, zajęli oni lokal bez tytułu prawnego. Nie mogli również wstąpić w stosunek najmu po pierwotnej najemczyni zgodnie z treścią art. 691 k.c., albowiem taki stosunek najmu już nie istniał. D. B. zajmowała lokal bez tytułu prawnego, oczekując na zawarcie z nią umowy najmu socjalnego lokalu.

W takim stanie rzeczy powództwo co do zasady w sposób oczywisty podlegało uwzględnieniu w punkcie I. wyroku na podstawie art. 222 § 1 k.c.

Sąd zważył także, iż zgodnie z dyspozycją przepisu art. 14 ust. 1 i ust. 3 u.o.p.l. Sąd zobowiązany jest z urzędu badać przesłanki w zakresie orzeczenia o uprawnieniu do zawarcia najmu socjalnego lokalu wobec osób których dotyczy nakaz opróżnienia lokalu.

Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną (ust. 3).

Jak stanowi natomiast art. 17 tej ustawy przepisów art. 14 i art. 16 nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest m.in. gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego (ust. 1). Natomiast Sąd może orzec o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec osoby, która dokonała zajęcia lokalu bez tytułu prawnego, jeżeli przyznanie tego uprawnienia byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione (ust. 1a).

Zdaniem Sądu z taką szczególną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Okoliczności zajęcia spornego lokalu przez pozwanych, w ocenie Sądu były one usprawiedliwione wcześniejszymi zdarzeniami, w szczególności po stronie pozwanego – syna byłej najemczyni. Pozwany wychowywał się w domu dziecka, ponieważ jego matka ze względu na uzależnienie od alkoholu, nie była w stanie sprawować nad nim oraz jego rodzeństwem opieki. To też było powodem wielokrotnych pobytów pozwanego w zakładach karnych. Podobnie, nieprzyznanie mu pomocy mieszkaniowej po opuszczeniu domu dziecka sprawiło, iż miejscem do którego mógł wrócić było jedynie mieszkanie zajmowane przez jego matkę. Nie było przy tym istotne dla pozwanego, czy D. B. lokal ten zajmuje już bez tytułu prawnego, zarówno po osiągnięciu pełnoletności, jak i w 2007 r. kiedy zapadł wyrok eksmisyjny wobec matki. Pozwany P. B. (1) zajął ostatecznie sporny lokal w 2010 po opuszczenia ZK, by móc wraz z przyszłą żoną – pozwaną B. B. (1) (która już wcześniej zamieszkała z przyszłą teściową) wrócić do uczciwego życia. Plan ten zrealizował i od 2010 r. pozwany nie był już karany, ożenił się z pozwaną i oboje usiłują prowadzić skromne życie. Dach nad głową, w ocenie sądu, przy dotychczasowym braku wsparcia ze strony państwa bądź gminy, jest niezbędny do umożliwienia pozwanym funkcjonowania chociażby na minimalnym poziomie. Pozwani nie są w stanie nająć lokalu na wolnym rynku. Pozwana, mimo że jest niepełnosprawna, wykonuje zawód sprzedawcy uzyskując minimalne wynagrodzenie za pracę. Natomiast pozwany ma trudności w znalezieniu stałej pracy, przez co podejmuje prace dorywcze, z których uzyskuje niewielkie kwoty. To powoduje, że pozwani większość dochodów pożytkują na bieżące utrzymanie oraz spłatę długów (rachunek pozwanej obarczony jest zajęciami komorniczymi).

Sąd miał też na uwadze, że pozwani uzyskują aktualnie niższą liczbę punktów przy procedurze ubiegania się o przyznanie im prawa do najmu socjalnego lokalu, dlatego m.in., że wystarczająco długo nie zamieszkiwali w G..

Mając na uwadze powyższe, Sąd w punkcie II. wyroku na podstawie art. 17 ust. 1a u.o.p.l. ustalił, że pozwanym przysługuje prawo lokalu socjalnego.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III. wyroku oparte zostało o treść art. 14 ust. 6 ww. ustawy, zgodnie z którym orzekając o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie IV. wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. Zważyć należało, iż nieskonkretyzowanie w tym przepisie „wypadków szczególnie uzasadnionych” oznacza, że to sądowi rozstrzygającemu sprawę została pozostawiona ocena, czy całokształt okoliczności pozwala na uznanie, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, przemawiający za nieobciążaniem strony przegrywającej spór kosztami procesu w całości lub w części. Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z dnia 2 października 2015 roku o sygn. I ACa 2058/14 (LEX nr 1820933) Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, że sposób skorzystania z przepisu art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej spór. Ustalenie, czy w danych okolicznościach zachodzą "wypadki szczególnie uzasadnione", ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu, która następuje niezależnie od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w postanowieniu z dnia 22 lutego 2011r. II PZ 1/11 (LEX nr 852550) trudna sytuacja życiowa, majątkowa, zdrowotna, osobista, która uniemożliwia pokrycie przez stronę kosztów procesu należnych przeciwnikowi, należy do okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Dokonując tej oceny sąd orzekający winien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości, a podważenie oceny tego sądu wymaga wykazania, że jest ona wadliwa.

W ocenie Sądu szczególna sytuacja pozwanych, która legła u podstaw rozstrzygnięcia zapadłego w punkcie II. wyroku uzasadnia zastosowanie wobec niej dobrodziejstwa z art. 102 k.p.c.