Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Gdyni

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 października 2025 roku

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Joanna Jank

po rozpoznaniu dnia 9 października 2025 roku w G.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa P. 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w K.

przeciwko A. C.

o zapłatę

1.  oddala powództwo,

2.  zasądza od powoda P. 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w K. na rzecz pozwanej A. C. kwotę 3.617,00 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

3.  nakazuje ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 584,55 zł (pięćset osiemdziesiąt cztery złote i pięćdziesiąt pięć groszy) z tytułu zwrotu wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa.

Sygn. akt I C 634/23

UZASADNIENIE

(wyroku z dnia 9 października 2025 roku – k. 347)

Powód P. 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w K. (obecnie: P. 1 Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w K.) domagał się od pozwanej A. C. zapłaty kwoty 33.916,36 zł z odsetkami umownymi naliczanymi w wysokości stopy procentowej stanowiącej dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych (odsetki maksymalne za opóźnienie) od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu wskazano, że pozwana dnia 14 czerwca 2017 roku zawarła ze Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. z siedzibą w G. umowę pożyczki nr (...). Pozwanej wypowiedziano umowę z uwagi na nieregulowanie rat w terminach umownych. Legitymacja powoda wynikała z przeniesienia wierzytelności umową cesji.

(pozew – k. 3-5v.)

Pozwana w odpowiedzi na pozew domagała się oddalenia powództwa i zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

Pozwana zarzuciła nieudowodnienie istnienia oraz wysokości wierzytelności dochodzonej pozwem, brak udowodnienia zasadności i wysokości zgłoszonego roszczenia, brak legitymacji czynnej procesowej powoda w związku z brakiem wykazania skutecznego przeniesienia wierzytelności, brak wykazania wyliczenia należności głównej i odsetek naliczonych przez powoda, posłużenie się przez (...) niedozwolonymi postanowieniami umownymi dotyczącymi zmiennego oprocentowania i rażąco wygórowanych opłat, które są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami kupieckimi, rażąco naruszają interes pozwanej, a nadto naruszają równowagę kontraktową stron, co stanowi o ich nieważności, a dodatkowo uniemożliwia prawidłowe wyliczenie wysokości roszczenia, a także brak skutecznego wypowiedzenia umowy, skutkujący brakiem wymagalności roszczenie w dacie wskazanej w pozwie, co w konsekwencji prowadzi do wadliwego wyliczenia jego wysokości.

(odpowiedź na pozew – k. 74v.)

Stan faktyczny:

Dnia 29 sierpnia 2018 roku pozwana A. C. złożyła deklarację członkowską przystąpienia do Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G..

(dowód: deklaracja członkowska – k. 25-25v.)

14 czerwca 2017 roku doszło do zawarcia umowy pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr (...) pomiędzy pozwaną Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. w G. a pozwaną A. C.. Umowa została zawarta na okres od dnia jej zawarcia do dnia 25 maja 2027 roku. Pożyczka miała być spłacana miesięcznych ratach. W umowie wskazano, że kwota pożyczki z uwzględnieniem kredytowanych kosztów: prowizji z tytułu udzielenia pożyczki oraz kosztów, o których mowa w pkt 19 lit. b)-d) tj.: kosztów związanych z ustanowieniem zabezpieczeń, kosztów usług dodatkowych i innych kosztów, wynosi 37.000,00 zł. Całkowita kwota kredytu (pożyczki) wynosiła 24.562,51 zł i nie obejmowała kredytowanych przez Kasę kosztów pożyczki.

Kwota pożyczki obejmująca kredytowane koszty pożyczki, oprocentowania była według zmiennej stopy procentowej (odsetki umowne) ustalonej przez Zarząd Kasy wynoszącej w dniu zawarcia umowy 9,0 % w skali roku. Zmiana stopy procentowej będzie miała wpływ na należność Kasy z tytułu pożyczki, w tym na całkowity koszt kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych. Zmiana rocznej stopy oprocentowania następuje raz na kwartał kalendarzowy, w przypadku podwyższenia lub obniżenia stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, w zakresie oraz kierunku, w jakim wysokość tej stopy uległa zmianie i o wartość równą zmianie, o ile zmiana nastąpiła w okresie obowiązywania niniejszej umowy oraz z uwzględnieniem zapisów kolejnego zdania. Maksymalna stopa procentowa (odsetki maksymalne) nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe stanowią wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. W razie obniżenia wysokości odsetek maksymalnych w trakcie trwania umowy w ten sposób, że odsetki umowne byłyby od nich wyższe, Kasa dokona obniżenia odsetek umownych do wysokości odsetek maksymalnych, a w przypadku ponownego podwyższenia wysokości odsetek maksymalnych Kasa jest uprawniona do przywrócenia (podwyższenia) wysokości odsetek umownych w zakresie dopuszczalnym wysokością obowiązujących odsetek maksymalnych. Zarząd Kasy zobowiązany jest podjąć stosowną uchwałę o ustaleniu stopy procentowej w pierwszym miesiącu następującym po kwartale kalendarzowym, w którym nastąpiły wyżej opisane zmiany wysokości stopy referencyjnej lub/i odsetek maksymalnych. Zmieniona stopa procentowa obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym Zarząd Kasy podjął uchwałę o zmianie stopy procentowej, z tym zastrzeżeniem, że obniżenie wysokości odsetek umownych do wysokości odsetek maksymalnych nastąpi od dnia, w którym nastąpiła zmiana wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych. O wysokości odsetek maksymalnych oraz wysokości stopy referencyjnej Kasa informuje pożyczkobiorcę niezwłocznie po zmianie poprzez wywieszenie informacji w miejscach prowadzenia działalności, na swojej stronie internetowej oraz na trwałym nośniku. Stopa procentowa miała zostać pomniejszona o 0,50 punktu procentowego w związku z zobowiązaniem się przez pożyczkobiorcę do przekazywania przelewem kwoty nie mniejszej niż 1.900,00 zł miesięcznie celem zasilenia rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego prowadzonego na jego rzecz w Kasie. Stopa procentowa ulegała podwyższeniu o 2 punkty procentowej w przypadku wygaśnięcia przyczyn leżących pod stronie pożyczkobiorcy ochrony ubezpieczeniowej stanowiącej wymagane niniejszą umową zabezpieczenie spłaty pożyczki. Nowa stopa procentowa miała obowiązywać od dnia następnego po dniu, w którym wygasła ochrona ubezpieczeniowa wskazana w zdaniu poprzedzającym. Roczna stopa zadłużenia przeterminowanego wynosiła dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.

W związku z zawarciem umowy pożyczkobiorczyni zobowiązana była uiścić: prowizję 5.550,00 zł, składkę ubezpieczeniową z tytułu umowy ubezpieczenia indywidualnego 6.866,89 zł oraz opłatę za przelew składki ubezpieczeniowej 20,60 zł. Szacunkowy całkowity koszt kredytu (pożyczki) określono na kwotę 32.878,70 zł, a szacunkowa wartość odsetek 20.441,21 zł. Rzeczywistą roczna stopę oprocentowania kredytu określono na 22,20 %, a całkowitą kwotę do spłaty w dniu zawarcia umowy na 57.441,21 zł wraz z podaniem założeń, w oparciu o które ją wyliczono.

Zabezpieczeniem przyznanej pożyczki było zawarcie umowy ubezpieczenia indywidualnego TWÓJ WALOR w Towarzystwie (...) Wzajemnych Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych w S. oraz zawarcie umowy przelewu wierzytelności w treści zgodnej ze wzorem, który stanowi załącznik nr 6 do umowy wraz z potwierdzeniem przyjęcia do wiadomości umowy przelewu wierzytelności przez zakład ubezpieczeń albo odpowiednio ze zgodą zakładu ubezpieczeń na zawarcie umowy przelewu wierzytelności. Wskazano, że umowa ubezpieczenia stanowiąca zabezpieczenie umowy pożyczki winna spełniać określone przez Kasę kryteria minimalnego zakresu ochrony ubezpieczeniowej. Kasa dokonywać będzie weryfikacji warunków umowy ubezpieczenia w zakresie spełnienia wymaganego minimalnego zakresu ochrony ubezpieczeniowej. Kasa nie zaakceptuje wynikającej z umowy ochrony ubezpieczeniowej, która nie spełnia wymaganego przez Kasę zakresu ochrony. Kasa poinformuje pożyczkobiorcę na piśmie wraz z uzasadnieniem, o niespełnieniu wymaganego przez Kasę minimalnego zakresu ochrony przez warunki wybranego przez pożyczkobiorcę ubezpieczenia. W przypadku wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej przed całkowitą spłatą wszelkich zobowiązań z tytułu niniejszej umowy, z zastrzeżeniem odmiennego uregulowania czasu trwania ochrony ubezpieczeniowej w umowie ubezpieczenia indywidualnego stanowiącej zabezpieczenie umowy, Kasa uprawniona będzie do żądania od pożyczkobiorcy ustanowienia innego zabezpieczenia spłaty pożyczki.

Wpłaty dokonywane przez pożyczkobiorcę na poczet spłaty pożyczki Kasa miała naliczać w następującej kolejności na poczet: opłat z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia – w przypadku, gdy zabezpieczeniem jest przystąpienie przez pożyczkobiorcę do umowy ubezpieczenia grupowego, pozostałych prowizji i opłat, odsetek od kapitału przeterminowanego, a od dnia wytoczenia powództwa o zapłatę wierzytelności Kasy z tytułu umowy, odsetek jak od należności przeterminowanej od całości należności przeterminowanej, wymagalnych odsetek za okresy obrachunkowe, kapitału przeterminowanego, odsetek naliczonych od dnia wpłaty, kapitału.

Pożyczkobiorca miał prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie. Pożyczkobiorca mógł dokonać spłaty osobiście w Kasie lub poprzez wpłatę na wskazany w umowie rachunek pożyczkowy. W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy dokonane wpłaty zostaną zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że wpłata zostanie przeznaczona w następującej kolejności na: spłatę najbliższej wymagalnej raty w kwocie odpowiadającej jej wysokości pomniejszonej o odsetki za okres od dnia dokonania wcześniejszej spłaty do dnia wymagalności raty, a dalej na spłatę kapitału pożyczki w taki sposób, że czas obowiązywania umowy ulegnie skróceniu; w takim przypadku całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem. Pożyczkobiorca mógł poprzez złożenie oświadczenia, którego wzór stanowił załącznik nr 5 do umowy, złożyć odmienną dyspozycję w zakresie wcześniejszej spłaty pożyczki. Rozliczenie z pożyczkobiorcą z tytułu spłaty miało nastąpić w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty pożyczki w całości. Z tytułu spłaty pożyczki przed terminem Kasa nie pobierała prowizji ani opłat.

Kasa zastrzegła sobie prawo do wypowiedzenia umowy z 30-dniowym terminem wypowiedzenia i postawienia po upływie okresu wypowiedzenia całej pożyczki wraz z odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności w przypadku stwierdzenia, że warunki udzielenia pożyczki, w szczególności zobowiązanie do dostarczenie Kasie polisy wraz z Ogólnymi Warunkami ubezpieczenia, nie zostały dotrzymane, a także w przypadku, gdy pożyczkobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy listem poleconym do zapłaty opóźnionych w terminie nie krótszym niż 14 dni roboczych od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy.

Umowa zawarta została według wzorca umownego stosowanego przez pozwaną oznaczonego jako „P/U/K./3.0”.

(dowód: umowa – k. 18-20v., harmonogram – k. 37-39, wniosek – k. 17-108v., oświadczenie – k. 109-109v., wnioskopolisa – k. 134-137, umowa przelewu wierzytelności – k. 139-139v., OWU – k. 139-141v., karta produktu – k. 142-143)

Pozwana przy zawieraniu umowy zobowiązana była do złożenia dyspozycji wypłaty przelew kwoty 5.5500,00 zł na rachunek Kasy tytułem prowizji dotyczącej ww. umowy pożyczki.

(dowód: dyspozycja – k. 110)

Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2020 roku pozwana zwróciła się do Kasy o restrukturyzację ww. umowy pożyczki poprzez obniżenie raty w całym okresie kredytowania i wycofanie zajęcia komorniczego.

(dowód: wniosek z dnia 08.12.2020r. – k. 115-116)

Pismem z 30 grudnia 2020 roku Kasa nie wyraziła zgody na obniżenie raty do poziomu 450,00 zł miesięcznie. Zawieszeniu miały ulec raty za miesiąc wrzesień, październik, listopad i grudzień 2020 roku. Spłata zadłużenia miała rozpocząć się od dnia 25 stycznia 2021 roku w racie podwyższonej do poziomu 473,00 zł, co miało pozwolić na zachowanie pierwotnego okresu spłaty.

(dowód: pismo z dnia 30.12.2020r. – k. 117)

Pozwana złożyła ponowny wniosek dnia 14 stycznia 2021 roku.

(dowód: wniosek z dnia 14.01.2021r. – k. 118-118v.)

14 stycznia 2021 roku strony zawarły aneks do ww. umowy, zgodnie z którym ustalono, że należność na ten dzień wynosi 29.536,49 zł. Do szacunkowego kosztu kredytu przyjęto kwotę kredytu (pożyczki) pozostającą do spłaty na moment zawarcia aneksu. Zmieniono harmonogram spłaty pożyczki. Szacunkowa wartość odsetek pozostająca do zapłaty na te dzień miała wynosić 13.657,80 zł.

(dowód: aneks nr (...) – k. 21-22v., harmonogram – k. 40-40v.)

Pismem z 9 marca 2021 roku Kasa wezwała pozwaną do zapłaty zadłużenia w terminie 14 dni roboczych od dnia doręczenia wezwania, wskazując, że łączna wysokość przeterminowanego zadłużenia na dzień 9 marca 2021 roku wynosi 946,00 zł. Pouczono, że w przypadku nieuregulowania zadłużenia w wyznaczonym terminie Kasa zastrzega sobie prawo do wypowiedzenia umowy oraz postawienia całego zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności. Poinformowano pozwaną o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 09.03.2021r. – k. 27, potwierdzenie nadania – k. 28-29)

Pismem z dnia 9 lipca 2021 roku Kasa złożyła pozwanej oświadczenie o wypowiedzeniu umowy wobec zaprzestania terminowej spłaty zobowiązania. Wskazano, że łącza wysokość przeterminowanego zadłużenia na dzień wypowiedzenia wynosi 2.838,00 zł. Składający oświadczenie M. S. posiadał umocowanie Kasy do wypowiadania umów pożyczek/kredytów. Pismo dnia 22 lipca 2021 roku odebrała pełnomocnik pocztowy pozwanej – L. M..

(dowód: wypowiedzenie z dnia 09.07.2021r. – k. 23, potwierdzenie odbioru – k. 24-24v., pełnomocnictwa z dnia 01.10.2015r. – k. 119, k. 120)

Dnia 29 września 2022 roku powód zawarł z ww. Kasą umowę przelewu obejmującego wierzytelność Kasy w stosunku do pozwanej z tytułu ww. umowy pożyczki.

(dowód: notarialny wyciąg z umowy przelewu wierzytelności z dnia 29.09.2022r. – k. 129-133)

Pismem z dnia 9 czerwca 2023 roku powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 32.261,31 zł. Przesyłka powróciła do powoda jako niepodjęta po jej awizowaniu.

(dowód: pismo z dnia 09.06.2023r. – k. 30-30v., niepodjęta przesyłka – k. 31-31v.)

Przy założeniu, że postanowienia umowne dotyczące obowiązku zapłaty prowizji w kwocie 5.550,00 zł oraz składki ubezpieczeniowej w kwocie 6.866,89 zł stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą konsumentki, a wcześniejsze spłaty pożyczki dokonane w dniach 4 października 2017 roku oraz 9 października 2017 roku w kwotach 5.000,00 zł oraz 9.000,00 zł zgodnie z pkt 27. umowy pożyczki doprowadziły do skrócenia okresu kredytowania z 119 rat do 42 rat, a więc do dnia 25 grudnia 2020 roku, niespłacone raty zapadłe przed dniem 1 stycznia 2020 roku wyniosły 8.794,22 zł, na co składał się kapitał przeterminowany w kwocie 6.585,79 zł, naliczone odsetki umowne 1.318,48 zł oraz odsetki umowne za opóźnienie (tzw. karne) 889,95 zł. Pomijając przedawnione należności, zaległość pozwanej z tytułu ww. umowy na dzień wniesienia pozwu, tj. dnia 27 września 2023 roku zostało w całości spłacone z nadpłatą w kwocie 81,90 zł.

(dowód: zestawienie operacji – k. 32-35, k. 97-100, raport spłaty – k. 47-48, pisemna opinia biegłego sądowego P. G. – k. 210-234 wraz z pisemną opinią uzupełniającą – k. 280-295)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów oraz opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości.

W ocenie Sądu brak było jakichkolwiek podstaw do podważania wiarygodności i mocy dowodowej powołanych powyżej dokumentów prywatnych. Sąd nie doszukał się żadnych okoliczności mogących wzbudzać wątpliwości co do wiarygodności wyżej wskazanych dokumentów, w szczególności śladów przerobienia, podrobienia, bądź innej ingerencji. Strona powodowa skorzystała z przysługującej jej uprawnienia i zgodnie z art. 129 § 2 k.p.c. zamiast oryginałów dokumentów złożyła ich odpisy poświadczone za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem. Z tego względu, w ramach swobodnej oceny dowodów, Sąd uznał, że przedłożone do akt niniejszej sprawy dokumenty przedstawiają rzeczywistą treść stosunku prawnego zawartego przez pozwanego z poprzednikiem prawnym powoda, okoliczności poprzedzające zawarcie umowy, jak również dowodzą legitymacji procesowej powoda. Warto również zauważyć, że ślepe kwestionowanie wiarygodności wszelkich dokumentów złożonych przez powoda stanowi nietrafioną figurę procesową i nadużycie prawa (art. 4 ¹ § k.p.c.) w sytuacji niekwestionowania faktów wynikających z tychże dokumentów, zwłaszcza kiedy potwierdzają one wysokość wpłat pozwanej na poczet spornej umowy. Wiadomym jest także, ze jałowe procesowo jest ogólne zaprzeczeniem twierdzeniom strony przeciwnej.

Na podstawie art. 302 § 1 k.p.c. pominięto dowód z przesłuchania pozwanej, albowiem prawidłowo wezwania nie stawiła się na rozprawie i nie usprawiedliwiła swojej nieobecności.

W ocenie Sądu brak było również podstaw do kwestionowania dowodu z opinii biegłego sądowego. Zdaniem Sądu sporządzona przez biegłego opinia (wraz z opinią uzupełniającą) stanowiła wiarygodny dowód w sprawie. Została bowiem sporządzona w sposób rzetelny, profesjonalny i z zachowaniem należytych standardów, co czyni ją w pełni przydatną do rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić przy tym należało, że biegły oparł swoje wyliczenia na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i nie zastrzeżono biegłemu, aby którekolwiek z nich należało pominąć. Zarzuty do opinii sprowadzały się de facto do zakreślonej tezy dowodowej, a przecież żadna ze stron nie złożyła do niej zastrzeżenia. Metodologia obliczeń została wyczerpująco wyjaśniona. Nadto, wnioski, do jakich doszedł biegły są stanowcze i zostały logicznie uzasadnione, nie budzą one także żadnych wątpliwości Sądu w świetle zasad doświadczenia życiowego czy wiedzy powszechnej. Zdaniem Sądu opinia biegłego w pełni czyni zadość zakreślonemu zobowiązaniu.

Podstawę prawną powództwa stanowiły przepisy art. 720 k.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim w zw. z art. 509 k.c. W myśl art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, zaś w myśl ust. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki. Ponadto zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych z dnia 5 listopada 2009 roku (Dz.U. z 2012 r. poz. 855 ze zm.) do umów o kredyt konsumencki zawieranych przez kasy stosuje się przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim. Z kolei, wedle art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

W tym miejscu warto mieć na uwadze, że w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby ani obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, Legalis 44600). Dopuszczalne – a w świetle brzmienia art. 327 ¹ § 2 k.p.c. wręcz konieczne – jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które – przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie VI ACa 1651/15, Legalis 1733044).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że wątpliwości Sądu nie budziła legitymacja procesowa powoda. Strona powodowa załączyła bowiem do akt niniejszej sprawy poświadczony przez występującego w sprawie adwokata notarialny wyciąg z umowy przelewu zawartej przez powoda z pożyczkodawcą Spółdzielczą (...) w G.. W załączniku do umowy przelewu wierzytelności wprost wskazano na przedmiot przelewu wierzytelności. Nie było konieczności wskazywania aktualnej kwoty zadłużenia w przedłożonym zestawieniu. Jednocześnie, należy wskazać, że umowa pożyczki nie zawierała zastrzeżenia, że wierzytelność z niej wynikająca nie może być przeniesiona na inny podmiot (pactum de non cedendo – art. 514 k.c. ). Poza tym przeniesieniu wierzytelności na fundusz sekurytyzacyjny nie sprzeciwiał się żaden przepis ustawy. Tym samym Sąd uznał, że umowa przelewu jest ważna i została skutecznie zawarta.

Nie ulegało także wątpliwości, że pozwaną oraz poprzednika prawnego powoda łączył stosunek prawny pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr (...) z dnia 14 czerwca 2017, a następnie strony w ramach restrukturyzacji dnia 14 stycznia 2021 roku zawarły aneks nr (...). Prawidłowa ocena roszczenia zależała w głównej mierze od wykładni treści pkt 27. zawartej umowy, a dotyczące wcześniejszej spłaty pożyczki, a także oceny zapisów umownych dotyczących ponoszonych przez pozwaną kosztów pożyczki w postaci prowizji w kwocie 5.550,00 zł oraz składki ubezpieczeniowej w kwocie 6.585,79 zł.

W tym miejscu wskazać więc należało, że zgodnie z treścią art. 385 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art. 385 ¹ § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei wedle art. 385 ² k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W myśl art. 385 ¹ § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 385 ¹ § 4 k.c. ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a więc w niniejszej sprawie na stronie pozwanej.

Na podstawie zaoferowanych dowodów nie można w żaden sposób ustalić, za jakie szczególne czynności Kasa zastrzegła dla siebie tak znaczne wynagrodzenie prowizyjne w kwocie 5.550,00 zł, odpowiadające około 1/4 wypłaconej kwoty pożyczki. Zastrzeżenie tak wysokiego wynagrodzenia bez odniesienia do konkretnych, faktycznie poniesionych kosztów nie może zostać uznane za postępowanie uczciwe i zgodne z dobrymi obyczajami. Wysokość tych kosztów nie może być kształtowana dowolnie i w oderwaniu od kosztów faktycznie ponoszonych w związku z realizacją konkretnej umowy. Nie udowodniono, aby dla tej konkretnej umowy poniesiono koszty w tej wysokości. Niedopuszczalnym jest, aby podmiot zajmujący się udzielaniem pożyczek, wykorzystywał niekorzystne położenie pożyczkobiorcy, generując niezwykle zawyżone koszty. Sądowi wiadomo jest także z urzędu, że Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. F. S. w G. uzależnia wysokość prowizji od udzielonej kwoty pożyczki, co stanowi oderwanie jej wysokości od faktycznie ponoszonych kosztów. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych C-224/19 i C-259/19 (Dz.UE 2020/C 297/19) artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że warunek zawartej między konsumentem a instytucją finansową umowy kredytu nakładający na konsumenta obowiązek zapłaty prowizji za udzielenie kredytu może stwarzać na niekorzyść konsumenta, w sprzeczności z wymogiem dobrej wiary, znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków jej stron w sytuacji, gdy instytucja finansowa nie wykaże, że wspomniana prowizja odpowiada rzeczywiście wykonanym przez nią usługom i poniesionym kosztom, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. Warto przypomnieć, że zastrzeżenie przez ustawodawcę w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu nie oznacza, że Kasie przysługiwało w każdym przypadku uprawnienie do naliczania kosztów maksymalnych i stosowania przy umowach wzorców umownych kształtujących wzajemne prawa i obowiązki stron w sposób niezgodny z zasadami współżycia społecznego. Zamieszczony w ustawie o kredycie konsumenckim matematyczny wzór nie może stanowić podstawy i sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie do kwot nieuzasadnionych kosztów i nie może korzystać z ochrony prawnej. Zważywszy na znaczną wysokość prowizji w stosunku do kapitału pożyczki, nie budzi wątpliwości, że postanowienia umowne przewidujące obowiązek poniesienia tego kosztu rażąco narusza interesy konsumentki.

Podobnie za abuzywne należało uznać postanowienie umowne dotyczące obowiązku zapłaty składki ubezpieczeniowej w niebagatelnej kwocie 6.585,79 zł, a więc przekraczającej 26 % kwoty wypłaconej. W konstrukcji ubezpieczenia, jakim została objęta pozwana, w ramach umowy pożyczki, stronami umowy ubezpieczenia są (...) oraz ubezpieczyciel (w sensie praktycznym, gdyż pomimo, że formalnie konsument jest stroną umowy, to zobowiązany jest do zawarcia umowy przelewu wierzytelności). Kredytobiorca jest ubezpieczonym, a zatem podmiotem uprawnionym jedynie do otrzymania świadczenia (odszkodowania). Kredytobiorca de facto pozostaje poza stosunkiem nawiązanym przez (...) i ubezpieczyciela (należącego zresztą do grupy (...)-u), które to podmioty decydują o przyjęciu takiego kształtu umowy, jaki będzie korzystny dla nich. Kredytobiorczyni – na etapie zawarcia umowy – nie ma realnego wpływu na to, z jakim ubezpieczycielem będzie zawarta umowa, nie ma wpływu na kształt umowy ubezpieczenia, która teoretycznie ma przyznawać jej pewne prawa. Twierdzenie, że pozwana mogłaby teoretycznie zawrzeć inną umowę ubezpieczenia nie jest nieprawdziwe, jednakże mowa o ocenie tego konkretnego postanowienia umownego. Tak samo można byłoby twierdzić, że pozwana mogłaby zawrzeć inną umowę pożyczki, co nie świadczy o niedopuszczalności oceny umowy pod kątem abuzywności jej poszczególnych zapisów. To konsumentka w tej konstrukcji ponosi koszt ubezpieczenia. Jest to konstrukcja ubezpieczenia na cudzy rachunek (art. 808 k.c.). Sąd nie podziela stanowiska, że konsumentka wnioskowała o objęcie jej ochroną ubezpieczeniową. Konsumentce przedstawiony został wzorzec umowy kredytowej, gdzie wszystkie formy zabezpieczenia zostały już wcześniej określone, pozwana mogła się na nie zgodzić bądź nie. Zarazem odpowiedź negatywna skutkowałaby niemożnością zaciągnięcia kredytu. Również został jej przedłożony formularz wniosku o objęcie jej ubezpieczeniem wraz z formularzem przelewu wierzytelności. Taka sytuacja wykluczała realną możliwość prowadzenia negocjacji w zakresie ubezpieczenia, którym pozwana miała zostać objęta, zarówno co do rodzaju tego ubezpieczania, ubezpieczyciela, wysokości składki, okresu obowiązywania ubezpieczenia, zasad ponoszenia kosztów z tego tytułu. Na marginesie należy jedynie wskazać, że ubezpieczenie miało również obejmować kwotę składki ubezpieczeniowej, co jest tym bardziej rażące, że tak naprawdę nie może być mowy o zapłacie jednorazowej składki ubezpieczeniowej, ale comiesięcznych składek w zależności od wysokości aktualnie zabezpieczanej kwoty. Warto także zwrócić uwagę, że zgodnie z pkt 10. umowy stopa procentowa ulegała podwyższeniu o 2 punkty procentowe w przypadku wygaśnięcia przyczyn leżących po stronie pożyczkobiorcy ochrony ubezpieczeniowej stanowiącej wymagane umową zabezpieczenie spłaty.

To stwierdziwszy Sąd uznał, że oba kwestionowane postanowienia umowne są niedozwolone w przeciwieństwie do klauzuli zmiennego oprocentowania. Pozwana powołała się w tym przedmiocie m.in. na klauzulę wpisaną do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerem 5250 (wyrok (...) w W. z 23.05.2013 r., XVII Amc 761/13, (...) 2013, nr 209, poz. 15140), gdzie oceniane było postanowienie umowne o treści: „Z zastrzeżeniem pkt 5 i 7 oprocentowana jest według zmiennej stopy procentowej ustalonej przez Zarząd (...) wynoszącej w dniu zawarcia umowy 18.00% w skali roku. Zmiana oprocentowania pożyczki może nastąpić w przypadku zmiany: - wysokości stóp procentowych przez Krajową Spółdzielczą (...) (lit. b, stawek WIBOR (lit. d, wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanej przez Prezesa GUS (lit. e.” Strona pozwana celowo ograniczyła zacytowanie zakwestionowanego postanowienia umownego, kończąc na jego pierwszym zdaniu, aby ukryć, że w sposób oczywisty nie są to postanowienia zbliżone treściowo. Uregulowania przedmiotowej umowy dotyczące zmiany oprocentowania wskazane w pkt 7. uzależnione były od zmiany stopy referencyjnej NBP. Szczegółowo opisano procedurę zmiany oprocentowania nie pozostawiając miejsca na jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne i arbitralność ze strony Kasy. Ta nie mogła zwlekać ze zmianą stawki procentowej w przypadku wystąpienia przesłanek do jej zmiany.

Przechodząc do oceny wykładni pkt 27. umowy dotyczącego możliwości wcześniejszej spłaty pożyczki w całości lub w części ze zdziwieniem należało przyjąć argumentację powoda, jakoby w przypadku nadpłaty przez pozwaną pożyczki w 2017 roku łączną kwotą 14.000,00 zł należało wstrzymać zapłatę kolejnych rat, gdyż prima facie jest to niezgodne z literalną treścią omawianego postanowienia umownego. Umowa nie przewidywała automatycznego zawieszenia obowiązku spłaty kolejnych rat w przypadku nadpłaty. Wręcz przeciwnie – nadpłata skutkowała skróceniem okresu kredytowania, a nie zawieszeniem płatności. Wstrzymanie kolejnych rat mogłoby nastąpić wyłącznie na podstawie wyraźnej dyspozycji pożyczkobiorcy, której w tym przypadku nie było. Dlatego też dokonane przez pozwaną nadpłaty powinny zostać rozliczone zgodnie z mechanizmem przewidzianym w umowie – najpierw na najbliższą ratę, a następnie na kapitał, prowadząc do skrócenia okresu obowiązywania umowy. W takiej sytuacji – jak obliczył biegły – umowa uległa skróceniu do dnia 25 grudnia 2020 roku, a więc przed zawartym aneksem. Oczywistym jest więc, że skoro aneks dotyczyć miał restrukturyzacji niewypowiedzianej umowy pożyczki, to nie odniósł jakiegokolwiek skutku prawnego. Podpisanie tego aneksu przez pozwaną nie mogło stanowić więc uznania długu, ani kreować abstrakcyjnego stosunku prawnego. W tym stanie rzeczy odpadła podstawa do oceny skuteczności wypowiedzenia umowy, skoro umowa zakończyła się przed tą czynnością.

Jako, że stosownie do treści art. 117 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu (§ 1), a po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (§ 2 zdanie pierwsze), niezależnie od podnoszonych zarzutów, należało ocenić czy w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia całości lub części roszczenia. Zgodnie bowiem z treścią § 2 ¹ k.c. powołanego artykułu, po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

Zgodnie z art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Termin przedawnienia roszczenia określony został w art. 118 k.c. stanowiącym, że w przypadku roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata. Natomiast od dnia 9 lipca 2018 roku, jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Należało mieć także na uwadze, że zgodnie z mającą moc zasady prawnej uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2023 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 52/22 (LEX nr 3548717): wypowiedzenie umowy kredytu nie wpływa na bieg terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę rat kredytu, które stały się wymagalne przed wypowiedzeniem umowy.

Pozew wniesiony został dnia 21 września 2023 roku. W świetle powyższych rozważań, roszczenie objęte pozwem uległo przedawnieniu, przed jego wniesieniem, w zakresie rat pożyczki wymagalnych przed dniem 1 stycznia 2020 roku.

Sąd zauważył także, że przed Sądem Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie prowadzona była sprawa pod sygn. akt VI Nc-e 12911493/21, w której z powództwa Kasy wydano przeciwko pozwanej nakaz zapłaty. Postanowieniem z dnia 30 marca 2023 roku stwierdzono skuteczne wniesienie sprzeciwu i utratę mocy nakazu zapłaty. Zgodnie z treścią art. 505 ³⁷ § 2 k.p.c. jeżeli w terminie trzech miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu elektronicznego postępowania upominawczego powód wniesie pozew przeciwko pozwanemu o to samo roszczenie w postępowaniu innym niż elektroniczne postępowanie upominawcze, skutki prawne, które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, następują z dniem wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Na żądanie stron sąd, rozpoznając sprawę, uwzględni koszty poniesione przez strony w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

W niniejszej sprawie następca prawny Kasy nie dochował terminu, o którym mowa powyżej, a zatem skutki prawne, jakie ustawa wiązała z wytoczeniem powództwa w elektronicznym postępowaniu upominawczym, w szczególności przerwanie biegu przedawnienia, nie nastąpiły.

Przyjmując wariant obliczeń biegłego z pominięciem abuzywnych zapisów umownych dotyczących prowizji oraz ubezpieczenia, a także przedawnione raty wymagalne przed dniem 1 stycznia 2020 roku należało uznać, że na dzień wniesienia pozwu, pozwana spłaciła umowę dokonując nadpłaty w kwocie 81,90 zł.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 720 k.c. a contrario, częściowo w zw. z art. 117 k.c. w punkcie 1. wyroku oddalono powództwo w całości.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie 2. wyroku na podstawie wyrażonej w art. 98 k.p.c. zasady odpowiedzialności za wynik procesu, obciążono przegrywającego powoda całością poniesionych przez pozwaną kosztów, na co składały się: wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie radcy prawnej w stawce minimalnej (3.600,00 zł) ustalonej zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17,00 zł). Od sumy tych kosztów na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. należały się odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W punkcie 3. Wyroku – analogicznie jak wyżej – na mocy art. 98 k.p.c. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 1 i art. 83 i 113 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 z późn. zm.) rozstrzygnięto o nieopłaconych kosztach sądowych (niepokryta zaliczką część wynagrodzenia biegłego – 584,55 zł), obciążając nimi przegrywającego powoda.