Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Gdyni

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 lutego 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Berent

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Świst

po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. w Gdyni

na rozprawie

sprawy z powództwa T. P.

przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda T. P. na rzecz pozwanej (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 471/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 5 lutego 2024 roku

I.

(żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1.  Powód T. P. wniósł pozew przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 31.138,56 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 maja 2023 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

2.  W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że jako konsument zawarł z pozwanym w dniu 18 lutego 2021 roku umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...). W związku z dopuszczeniem się przez pozwanego naruszeń ustawy o kredycie konsumenckim, w oparciu o dyspozycję art. 45 ww. ustawy, powód złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Powód zarzucił pozwanemu naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy w zakresie obowiązku informacyjnego polegającego na umieszczeniu w załączniku do umowy stanowiącym jej integralną część W. z Taryfy Opłat i Prowizji dla Klientów Indywidualnych klauzul abuzywnych. Powołując się na wpis o nr (...) w rejestrze klauzul niedozwolonych, powód zarzucił, że ukształtowanie umowy i taryfy w sposób przyjęty przez pozwaną przyznaje jej kompetencje do określenia, czy i w jakim zakresie zmiany wskaźników uzasadniają zmianę opłat i prowizji, co czyni pozwaną uprawnioną do jednostronnej interpretacji umowy. Kwestionowane postanowienia nie precyzują realnego sposobu ustalania wysokości zmian oraz wpływu wzrostu wskaźników na ceny świadczonych usług. Powód zwrócił uwagę, że ograniczenia zawarte w ust. 11 lit. b Taryfy nie dotyczą sytuacji, w której do Taryfy wprowadzone są nowe opłaty lub prowizje lub gdy ich dotychczasowa wysokość wynosiła 0 zł. Zdaniem powoda zasady zmiany wysokości opłat i prowizji nie zostały określone klarownie i szczegółowo, wprowadzone limity mają pozorny charakter. Wyłączając użycie ograniczenia pozwana stwarza sobie możliwość, by wprowadzić nowe opłaty i prowizje, których wysokość kompensowałaby iluzoryczne ograniczenie. Nadto, w ust. 11 lit. d taryfy pozwana posługuje się klauzulą generalną (odwołując się do stopnia pracochłonności) sformułowaną w sposób ogólnikowy i nieprecyzyjny i w każdej chwili może obciążyć kredytobiorcę dodatkowymi kosztami. Na dochodzoną kwotę składają się: kwota 18.297,36 zł z tytułu uiszczonych rat odsetkowych oraz kwota 12.841,20 zł z tytułu jednorazowej składki ubezpieczeniowej.

(pozew, k. 3-11)

II.

(stanowisko pozwanej)

3.  Pozwana (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

4.  W pierwszej kolejności pozwana zarzuciła, że oświadczenie powoda jest spóźnione, albowiem - w jego przekonaniu - termin o jakim mowa w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim biegnie od dnia zawarcia umowy. Pozwana wskazała, że umieszczenie informacji o rodzaju i wysokości pobieranych opłat w załączniku do umowy nie stanowi naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy. Umowa zawiera wszelkie wymagane informacje o kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową. Kwestie związane z prowadzeniem rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego zostały określone w odrębnej umowie. W §4 umowy w sposób prawidłowy wskazano warunki na podstawie których może dojść do zmiany wysokości opłat i prowizji. Pozwana nie może wprowadzić zmian, jeżeli nie nastąpiła zmiana określonego wskaźnika. Wszystkie zmiany są weryfikowalne i każdorazowo podlegają uzasadnieniu. Klauzul tych nie da się określić bardziej precyzyjnie, gdyż dotyczą czysto hipotetycznych sytuacji. Pozwana zaznaczyła, że przesłanki upoważniające bank do zmiany opłat i prowizji wskazane w umowie i Tabeli nie zostały wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Dalej, pozwana zarzuciła, że powód nie przedstawił żadnych argumentów, które miałyby potwierdzać zarzut niejednoznaczności i niezrozumiałości umowy. Umowa została wykonana oraz była czytelna i zrozumiała dla konsumenta. Wreszcie, pozwana zakwestionowała wysokość roszczenia, podnosząc, że nie została ona w żaden sposób udowodniona.

(odpowiedź na pozew, k. 48-50v)

III.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

5.  W dniu 18 lutego 2021 roku pomiędzy konsumentem T. P. (jako kredytobiorcą) a pozwaną (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w W. (jako kredytodawcą) została zawarta umowa o kredyt konsolidacyjny nr (...).

6.  Na podstawie przedmiotowej umowy pozwana udzieliła powodowi kredytu w kwocie 142.388,42 zł przeznaczonego na potrzeby konsumpcyjne, spłatę zobowiązań kredytowych oraz zapłatę skredytowanych kosztów kredytu w postaci jednorazowej składki ubezpieczeniowej do przekazania (...) S.A. w wysokości 12.841,20 zł z tytułu zawarcia przez kredytobiorcę umowy ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (...) Bank S.A. – pakiet (...), utrata pracy i zwrot kosztów eksploatacyjnych (nr (...)).

7.  W myśl § 5 ust. 2 całkowity koszt kredytu wynosił – na dzień zawarcia umowy – 70.764,70 zł i składały się na niego: naliczone odsetki umowne w kwocie 57.923,50 zł, a także ww. jednorazowa składka ubezpieczeniowa w kwocie 12.841,20 zł.

8.  Zgodnie z §5 ust. 1 całkowita kwota kredytu wynosiła 129.547,22 zł i nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu określonych w § 1 ust. 1 pkt 3. Wedle § 5 ust. 3 Rzeczywista roczna stopa oprocentowania ( (...)) na dzień zawarcia umowy wynosiła 9.78%. Bank wyliczył ją, uwzględniając ww. wartości oraz przyjmując następujące założenia:

- umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a zobowiązania z niej wynikające zostaną wypełnione w terminach określonych w umowie,

- spłata kredytu odbywać się będzie w równych ratach miesięcznych określonych w umowie,

- prowizja za udzielenie kredytu (o ile występuje), opłata dla pośrednika kredytowego (o ile występuje) oraz jednorazowa składka ubezpieczeniowa (o ile występuje) są kredytowane,

- odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach wyrażone będą w latach lub ułamkach roku, przy czym rok liczy 365 dni, a w przypadku lat przestępnych 366 dni,

- wynik obliczeń podaje się z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku.

9.  Oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy zmiennej, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 7,19% w stosunku rocznym. Oprocentowanie stanowiło sumę zmiennej stawki wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M i stałej marży w okresie umowy (...).98 punktów procentowych (§ 3 ust. 1 i 3). W trakcie umowy oprocentowanie nie przekroczy wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 § 2 ¹ k.c. (§ 3 ust. 4).

10.  Zgodnie z § 4 ust. 1 bank pobierał opłaty i prowizje zgodnie z postanowieniami umowy oraz (...) Banku S.A. dla Klientów I., za czynności związane z obsługą kredytu oraz zmianą postanowień umowy. Wedle §15 ust. 1 pkt 4 W. z (...) Banku S.A. dla Klientów I. stanowił załącznik do umowy i integralną jej część. Stosownie do §4 ust. 2 w trakcie trwania umowy opłaty i prowizje mogą ulec zmianie. Wedle ust. 3 zmiany opłat i prowizji mogą nastąpić w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z poniższych warunków:

- zmiana wysokości płacy minimalnej oraz poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw;

- zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, rozliczeń międzybankowych oraz stóp procentowych ustalanych przez Narodowy Bank Polski;

- zmiany cen usług i operacji, z których bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych;

- zmiany zakresu lub formy świadczonych przez bank usług (w tym zmiany lub dodania nowej funkcjonalności w zakresie obsługi danego produktu) w zakresie, w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy;

- zmiany przepisów prawa regulujących produkty lub usługi oferowane przez bank lub mających wpływ na wykonywanie umowy w zakresie, w jakim ta zmiana ma wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy;

- zmiany przepisów podatkowych i/lub zasad rachunkowości stosowanych przez bank, w zakresie w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy;

- zmiana lub wydanie nowych orzeczeń sądowych, orzeczeń organów administracji, zaleceń lub rekomendacji uprawnionych organów, w tym Komisji Nadzoru Finansowego – w zakresie mającym wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy.

11.  Zmiany stawek opłat i prowizji następują na zasadach i w wysokości określonych w Taryfie Opłat i Prowizji (§4 ust. 4). O zmianie Taryfy Opłat i Prowizji bank powiadamia kredytobiorcę za pośrednictwem poczty lub poprzez stronę internetową (w postaci udostępnionego na niej pliku elektronicznego zapisanego na trwałym nośniku po uprzednim poinformowaniu kredytobiorcy o dostępności informacji o zmianie Taryfy Opłat i Prowizji na tej stronie internetowej), a w przypadku kredytobiorców, którzy podali swój adres e – mail, w postaci elektronicznej. Dodatkowo bank może także udostępnić informację o zmianach Taryfy Opłat i Prowizji za pośrednictwem kanałów elektronicznych lub w oddziałach i placówkach partnerskich (agencjach) banku (§4 ust. 5). Zmiana Taryfy Opłat i Prowizji wiąże kredytobiorcę, jeżeli nie wypowiedział on umowy w ciągu 30 dni od przekazania przez bank informacji o zmianie Taryfy Opłat i Prowizji (§4 ust. 6). Bank był uprawniony do pobierania opłat i prowizji w nowej wysokości poczynając od 31. dnia po przekazaniu kredytobiorcy informacji o wprowadzanych zmianach do Taryfy Opłat i Prowizji lub zmieniającego wyciągu z Taryfy Opłat i Prowizji, chyba że w tym czasie otrzyma od kredytobiorcy pismo wypowiadające umowę lub propozycję jej rozwiązania za porozumieniem stron (§ 4 ust. 7).

12.  Przy zawarciu umowy powód oświadczył, że zapoznał się z załącznikami do umowy, akceptuje ich treść i potwierdził ich otrzymanie (§ 15 ust. 3).

(dowód: umowa o kredyt konsolidacyjny nr (...), k. 15-25)

13.  Zgodnie z §11 (...) Banku S.A. dla Klientów I. zmiany wysokości opłat i prowizji będą odbywały się wg następujących zasad:

- zmiana opłat i prowizji przewidzianych w Taryfie Opłat i Prowizji dla jednego produktu może być dokonywana nie częściej niż 4 razy w roku,

- opłaty i prowizje zawarte w Taryfie Opłat i Prowizji nie mogą ulec zmniejszeniu lub zwiększeniu o więcej niż 200% wysokości dotychczasowej opłaty lub prowizji, z zastrzeżeniem ust. 12,

- zmiana wysokości danej opłaty lub prowizji następuje w okresie nie późniejszym niż 6 miesięcy od wystąpienia przesłanki do wprowadzenia tej zmiany,

- ustalenie stawek opłat lub prowizji za czynności, za które dotychczas Bank nie pobierał opłat/prowizji oraz określenie wysokości opłat/prowizji dla nowych produktów lub usług, odbywa się z uwzględnieniem stopnia pracochłonności wykonywanych w związku z tym czynności oraz poziomu kosztów ponoszonych przez Bank.

14.  Natomiast w myśl §12 ograniczenie, o którym mowa w ust. 11 lit. b. nie dotyczy sytuacji, w której do Taryfy Opłat i Prowizji wprowadzane są nowe opłaty lub prowizje lub gdy ich dotychczasowa wysokość wynosiła 0 zł.

(fakty bezsporne)

15.  Przedmiotowa umowa została zawarta przez strony telefonicznie w trakcie jednej rozmowy i nie była negocjowana. Powód wypytywał pracownika banku o składkę ubezpieczeniową. Następnego dnia powód otrzymał środki pieniężne, a kilka dni później również egzemplarz umowy.

(dowód: przesłuchanie powoda, płyta CD k. 87)

16.  Z rachunku powoda pobrano kwotę 12.842,20 zł tytułem składki ubezpieczeniowej należnej na podstawie umowy ubezpieczenia zabezpieczającej kredyt.

17.  Powód wykonał zobowiązanie z ww. umowy w dniu 7 września 2022 r.

18.  W czasie trwania umowy powód uiścił na rzecz pozwanej łączną kwotę 18.297,36 zł tytułem odsetek umownych.

(dowód: historia rachunku kredytowego, k. 26-33)

19.  Pismem z dnia 18 kwietnia 2023 roku powód T. P. złożył pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, zarzucając mu naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez wskazanie nieprawidłowego (...) oraz całkowitej kwoty do zapłaty, art. 30 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy dotyczącej zastosowania klauzuli niedozwolonej (3180) dotyczącej zmiany wysokości opłat i prowizji, a także zarzucił nieokreślenie w umowie warunków zmiany stopy oprocentowania kredytu konsumenckiego. Jednocześnie, powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 31.138,56 zł tytułem zwrotu wszystkich kosztów kredytu w terminie 7 dni od doręczenia oświadczenia.

(dowód: oświadczenie powoda z dnia 18 kwietnia 2023r. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, k. 34-36 wraz z dowodem nadania, k. 37)

20.  W odpowiedzi, pismem z dnia 1 czerwca 2023 roku pozwany poinformował o braku podstaw do skorzystania z sankcji kredytu darmowego i odmówił spełnienia świadczenia.

(dowód: pismo pozwanego z dnia 1 czerwca 2023r., k. 38-41)

Sąd zważył, co następuje:

IV.

21.  Powyższy stan faktyczny był bezsporny pomiędzy stronami, zaś rozstrzygnięcie sprawy zależało głównie od prawnej oceny ustalonych wyżej okoliczności faktycznych.

(ocena dowodów)

22.  Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować autentyczność przedstawionych przez strony dokumentów. Zważyć bowiem należało, że żadna ze stron nie podniosła w toku niniejszego postępowania zarzutów co do autentyczności tych dokumentów, a nadto wymienione powyżej dokumenty zostały podpisane i nie noszą żadnych znamion podrobienia czy przerobienia. Dodatkowo, Sąd miał na uwadze, że żadna ze stron nie zaprzeczyła, że osoby podpisane pod wyżej wskazanymi dokumentami lub ich kopiami nie złożyły oświadczeń w nich zawartych.

23.  W zakresie dotyczącym okoliczności zawarcia umowy Sąd dał wiarę dowodowi z przesłuchania powoda. Zeznania te nie budziły żadnych wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego czy logicznego rozumowania, a pozwany nie przedstawił żadnego dowodu, który podawałby w wątpliwość wiarygodność tych zeznań.

V.

(rozstrzygnięcie i podstawa prawna orzeczenia)

24.  Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

25.  Podstawę prawną powództwa stanowił art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

26.  W myśl art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Stosownie do art. 410 §1 k.c. przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

27.  Ocena roszczenia powoda wymagała uprzedniego stwierdzenia, czy konsument złożył skuteczne oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

28.  Stosownie do brzmienia art. 45 ust. 1 u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Sankcja kredytu darmowego polega zatem na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy.

(termin do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego)

29.  W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wbrew zarzutowi pozwanego, oświadczenie powoda nie zostało złożone z uchybieniem terminu zawitego zastrzeżonego do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Zgodnie z art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ustawodawca nie sprecyzował jednak, co rozumie pod pojęciem "wykonania" umowy, co doprowadziło do powstania różnych interpretacji tego terminu w orzecznictwie sądów powszechnych. W doktrynie i orzecznictwie zdaje się przeważać pogląd – który podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie - że przez wykonanie umowy – w rozumieniu przytoczonego powyżej przepisu - należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy (np. odnośnie do zapłaty odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c.). Chodzi tu o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo (arg. lege non distinguente). W szczególności umowa nie jest wykonana, gdy kredytobiorca nie zwrócił całości bądź części wypłaconego kredytu lub nie zapłacił naliczonych odsetek albo innych należności ubocznych. W takiej sytuacji nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu określonego w art. 45 ust. 1, a zatem kredytobiorca może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. ( vide: T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, WKP 2023; podobnie np. wyrok SA w Warszawie z 1 lipca 2019 r., V ACa 118/18, LEX nr 2706625; wyrok SO w Łodzi z 19 lipca 2019 r., III Ca 642/19, LEX nr 2747278; wyrok SA w Gdańsku z 8 października 2021 r., I ACa 59/21, LEX).

30.  Należy odrzucić drugą z prezentowanych w doktrynie koncepcji wedle której ww. roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego biegnie od dnia wykonania umowy przez pożyczkodawcę tj. od dnia przekazania kwoty pożyczki. W ocenie Sądu interpretacja taka byłaby niekorzystna dla konsumenta, zwłaszcza w sytuacji, gdy spłata kredytu na mocy umowy zostaje odroczona w czasie na kilka lat. Z chwilą wypłaty kredytu umowa zostaje wykonana tylko przez jedna jej stronę, ale wciąż nie zostaje wykonana przez konsumenta. O stanie wykonania umowy można mówić dopiero wtedy, gdy obie strony wywiążą się z głównych obowiązków z niej wynikających. Moment, w którym dochodzi do całkowitej spłaty kredytu jest dla kredytobiorcy zawsze znany i łatwy do ustalenia i jednocześnie prowadzi do wygaśnięcia roszczeń kredytodawcy w stosunku do kredytobiorcy. W ocenie Sądu dopiero od tej chwili należy liczyć termin do złożenia kształtującego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Omawiany termin ma charakter prekluzyjny i wynosi rok. W przekonaniu Sądu ratio legis takiego uregulowania sprowadza się do konieczności uniknięcia stanu niepewności prawnej po stronie kredytodawcy co do tego czy może, czy też nie może liczyć na zysk związany z zawartą umową. Ponieważ przepis, jak zaznaczono na początku, ma charakter restrykcyjny w stosunku do kredytodawców i stanowi wyjątek od reguły odpłatności umów kredytowych, musi być on również interpretowany w sposób ścisły.

31.  Skoro oświadczenie o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego zostało nadane w dniu 18 maja 2023 r., odpowiedź na to oświadczenie została sporządzona w dniu 1 czerwca 2023 r., zaś umowa została wykonana w dniu 7 września 2022 r., to należy stwierdzić, że nie upłynął termin zawity do złożenia oświadczenia o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego.

(wykładnia przepisów normujących instytucję sankcji kredytu darmowego)

32.  Art. 45 u.k.k. stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r., dalej również jako: dyrektywa 2008/48/WE), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Przepis prawa krajowego nie wynika więc bezpośrednio z ww. dyrektywy w tym sensie, że nie jest tłumaczeniem zawartego w niej przepisu. Instytucja sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 u.k.k. została ustanowiona w polskim porządku prawnym w wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 23 dyrektywy2008/48/WE.

33.  Z uwagi na fakt, że przepis jest wyrazem realizacji obowiązków nałożonych na Polskę przez nadrzędne w stosunku do krajowego porządku prawnego prawo Unii Europejskiej, musi być on interpretowany zgodnie z duchem i celem dyrektywy.

34.  Wynikający z dyrektywy obowiązek państw członkowskich do osiągnięcia przewidzianego w niej celu oraz wynikający z art. 5 [10] TWE obowiązek podjęcia wszelkich środków, zarówno ogólnych jak i szczególnych, do zapewnienia realizacji tego obowiązku, wiąże wszystkie organy państwa członkowskiego, w tym sądy, w sprawach należących do ich jurysdykcji. Wynika stąd, że stosując prawo krajowe, bez względu na to czy przepisy te zostały wydane przed czy po przyjęciu dyrektywy, sąd krajowy powinien zinterpretować je tak dalece, jak jest to możliwe, w świetle treści i celu dyrektywy, by osiągnąć przewidziany w niej cel i w ten sposób zachować się w sposób zgodny z art. 189 ust. 3 [249] TWE. ( vide: wyrok ETS z dna 13 listopada 1990 r., C-106/89, M., L.; również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2019 roku, sygn. akt III CZP 45/19, OSNC 2020/10/83). Obowiązek wykładni przepisów prawa krajowego w celu efektywnej transpozycji dyrektywy wynika również z wyroku ETS z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie C-14/83, von C. i K..

35.  Skoro sankcja tzw. kredytu darmowego ma być konsekwencją niedochowania przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych, należy na wstępie wskazać jakim celom służą te obowiązki według prawodawcy unijnego.

36.  W dalszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie pozwana rzeczywiście ten obowiązek naruszyła, wprowadzając konsumenta w błąd co do zakresu jego zobowiązania i czy skala tego ewentualnego naruszenia uzasadnia sankcję w postaci pozbawienia jej wszelkiego zysku z zawartej umowy pożyczki.

37.  Motyw 18 dyrektywy 2008/48/WE stanowi, że konsumentom powinno zapewnić się ochronę przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd praktykami, w szczególności w odniesieniu do ujawnianych przez kredytodawcę informacji, zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 roku dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych). Niniejsza dyrektywa powinna zawierać szczegółowe przepisy dotyczące zarówno reklam odnoszących się do umów o kredyt, jak i pewnych standardowych informacji, które konsumenci powinni otrzymywać, by mieć w szczególności możliwość porównania różnych ofert. W motywie 19 dyrektywy mowa z kolei o tym, że w celu umożliwienia konsumentom podejmowania decyzji przy pełnej znajomości faktów powinni oni przed zawarciem umowy o kredyt otrzymać odpowiednie informacje na temat warunków i kosztów kredytu oraz swoich zobowiązań, które konsument może zabrać ze sobą i je rozważyć. W celu zapewnienia możliwie największej przejrzystości i porównywalności ofert takie informacje powinny w szczególności zawierać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania mającą zastosowanie do danego kredytu, określaną w całej Wspólnocie w taki sam sposób. Z kolei, w motywie 20 wskazano, że całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta powinien obejmować wszystkie koszty, łącznie z odsetkami, prowizjami, podatkami, opłatami dla pośredników kredytowych i wszelkimi innymi opłatami, jakie konsument musi ponieść w związku z umową o kredyt, z wyjątkiem kosztów notarialnych. Faktyczna wiedza kredytodawcy na temat tych kosztów powinna być oceniana obiektywnie z uwzględnieniem wymogów staranności zawodowej. W motywie 21 natomiast stwierdzono, że w państwach członkowskich, w których dopuszcza się łączone oferty, konsumenci powinni być informowani przed zawarciem umowy o kredyt o wszelkich dodatkowych usługach, które są niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach. Koszty takich usług dodatkowych powinny być ujmowane w całkowitym koszcie kredytu lub, jeżeli wysokość kosztów nie może zostać ustalona z góry, konsumenci powinni otrzymywać na etapie poprzedzającym zawarcie umowy o kredyt odpowiednie informacje o występowaniu takich kosztów. Przyjmuje się, że kredytodawca posiada wiedzę na temat kosztów usług dodatkowych, które sam lub w imieniu strony trzeciej oferuje konsumentowi, chyba że ich cena zależy od konkretnych cech konsumenta lub jego sytuacji.

38.  Z analizy przytoczonych wyżej motywów dyrektywy 2008/48/WE wprost wynika, że jednym z podstawowych celów nałożenia na kredytodawców określonych obowiązków informacyjnych względem konsumentów, w tym w szczególności obowiązku wskazywania w umowach rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz kosztów kredytu, jest zapewnienie konsumentom możliwości porównania różnych ofert i wyboru najkorzystniejszej z nich.

39.  W konsekwencji, mając na uwadze cel dyrektywy w zakresie instytucji sankcji kredytu darmowego obejmujący ustanowienie sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających, Sąd zważył, że naruszenie przez kredytodawcę przepisu ustawy wskazanego w art. 45 ust. 1 u.k.k. nie skutkuje automatycznym powstaniem po stronie kredytobiorcy uprawnienia kształtującego do zastosowania sankcji kredytu darmowego.

40.  W ocenie Sądu, dopuszczalność i skuteczność wykonania uprawnienia kształtującego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. wymaga zbadania rodzaju i stopnia naruszenia ustawy przez kredytodawcę przez pryzmat proporcjonalności skutków zastosowania sankcji kredytu darmowego, tj. przekształcenia stosunku prawnego łączącego strony umowy kredytu na skutek odpadnięcia obowiązku zapłaty odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. W każdym przypadku Sąd jest obowiązany zbadać wagę i skutki naruszenia przepisu ustawy przez kredytobiorcę i rozważyć, czy w konkretnym przypadku kredytobiorcy służy wskazane uprawnienie, mając na względzie daleko idące skutki wykonania tego uprawnienia kształtującego. Innymi słowy, naruszenie przepisu ustawy przez kredytodawcę nie rodzi automatycznie po stronie kredytobiorcy uprawnienia do zastosowania sankcji kredytu darmowego bez względu na rodzaj i stopień naruszenia przepisu ustawy, cel naruszonego przepisu i skutki naruszenia.

41.  Dotychczasowa praktyka sądowa w zakresie rozpoznawania spraw tego rodzaju koncentrowała się wyłącznie na stwierdzeniu faktu naruszenia przepisu ustawy, z czego wywodzono wniosek o skuteczności wykonania sankcji kredytu darmowego przez konsumenta. Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzenie naruszenia przepisu ustawy stanowi jedynie punkt wyjścia do dalszej oceny, czy waga tego naruszenia oceniana z pespektywy ochronnych celów dyrektywy uzasadnia zastosowanie tak daleko idącej sankcji.

42.  Wynika stąd, że skonkretyzowane zarzuty przeciwko umowie pożyczki nie mogą być oderwane od ich ciężaru. Sąd odrzuca pogląd, że każde naruszenie obowiązków szczegółowo opisanych w art. 45 ust. 1 u.k.k. (niezależne od rodzaju i wagi tego obowiązku) stanowi przesłankę stosowania tej instytucji. Nie należy tracić z pola widzenia, że sankcja ta ma być wprawdzie odstraszająca i skuteczna, ale również proporcjonalna.

43.  Chodzi o to, że o ile obowiązki informacyjne wymienione w art. 45 ust. 1 u.k.k. same w sobie są bezwzględne, to jednak na gruncie rozpatrywania przez sąd skutków ich naruszenia należy brać pod uwagę in casu ich istotność i doniosłość, aby sankcja kredytu darmowego nie była mechanizmem automatycznym, pomijającym istotne uwarunkowania danego przypadku. Konstrukcja polskiego ujęcia ustawowego sankcji kredytu darmowego jest w całości przejawem swobody ustawodawcy w zakresie ukształtowania sposobu sankcjonowania naruszenia obowiązków informacyjnych przez kredytodawców.

44.  Taka wykładnia art. 45 ust. 1 u.k.k. nie narusza zasadniczego wymogu efektywności i jednocześnie proporcjonalności środków zmierzających do ochrony praw konsumenta w świetle ustawodawstwa unijnego. Dotkliwość i nieuchronność sankcji kredytu darmowego nie może być absolutyzowana, gdyż byłaby całkowicie pozbawiona wymogu proporcjonalności.

(zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.)

45.  Główne zarzuty powoda dotyczyły niewykonania przez bank obowiązku informacyjnego w zakresie określonym w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. tj. nieokreślenie w sposób jasny i precyzyjny zasad zmiany wysokości opłat i prowizji, co miało rzekomo umożliwiać kredytodawcy dowolną zmianę kosztów kredytu. Nadto, powód powoływał się na abuzywność postanowień 11 lit. d i § 12 wzorca umownego w postaci (...) Banku S.A. dla Klientów I..

46.  Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać m.in. informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie;

47.  W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do uznania wskazanych powyżej klauzul umownych za abuzywne w rozumieniu art. 385 ¹-385 ³ k.c. Na wstępie należy zauważyć, że koszty kredytu w postaci opłat i prowizji są świadczeniami ubocznymi związanymi z dokonywaniem określonych czynności wykraczających poza zasadniczy przedmiot umowy (np. czynności windykacyjnych, monitujących), a zatem co do zasady możliwa jest ich zmiana w toku trwania stosunku.

48.  W ocenie Sądu warunki zmiany wysokości opłat i prowizji zostały określone w umowie w sposób prawidłowy. Zważyć należy, iż przesłanki od których uzależniona jest zmiana wysokości kosztów zostały określone w §4 ust. 3 umowy. W przytoczonym powyżej postanowieniu umownym odwołano się do czynników obiektywnych, na których kształtowanie pozwany nie ma żadnego wpływu, a które w przeważającej większości są dla przeciętnego konsumenta łatwe do ustalenia, jak np. wysokość płacy minimalnej, przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw czy wskaźnik inflacji, które są ogłaszane przez GUS, jak również stopy procentowe NBP. Wymienione wskaźniki są całkowicie niezależne od pozwanego. Podkreślić należy, że są one publikowane w urzędowych publikatorach, bez dalszych odwołań i nie są niemożliwe do pomylenia z innymi. Konsument ma w tym wypadku możliwość weryfikacji dokonanych przez kredytodawcę zmian kosztów. Pozostałe warunki zmiany również odwołują się do czynników niezależnych od banku jak: koszty usług pocztowych, połączeń telekomunikacyjnych czy cen energii. Bank nie ma żadnego wpływu na aktualną wartość cen ww. usług. Nadto, aktualne taryfy operatora pocztowego czy telekomunikacyjnego, a także taryfy energetyczne także są dostępne i możliwe do zweryfikowania przez konsumenta.

49.  Zważyć również należy, iż w §4 ust. 6 i 7 umowy zastrzeżono możliwość wypowiedzenia umowy przez konsumenta po zawiadomieniu go o zmianie Tabeli opłat i prowizji. Kredytodawca zatem wskazał konsumentowi na przysługujące mu na podstawie ustawy prawo do wypowiedzenia stosunku w razie, gdyby nie godził się ze zmianą opłat i prowizji. Powyższe nie potwierdza zarzutów powoda o zamiarze wykorzystania przez bank swojej silniejszej pozycji poprzez jednostronne obciążenie konsumenta wyższymi opłatami, czy nowymi opłatami i konieczności znoszenia tego stanu rzeczy przez konsumenta. Gdyby faktycznie bank zamierzał w sposób arbitralny nakładać na kredytobiorców nowe koszty w celu osiągnięcia dodatkowej korzyści, to raczej zataiłby przed konsumentem informację o prawie do wypowiedzenia umowy. Niewątpliwie, w niniejszym przypadku konsument ma świadomość tego, że w razie zmiany wysokości opłat i prowizji, które – w jego mniemaniu – są zbyt wysokie, przysługuje mu prawo do wypowiedzenia umowy.

50.  Nadto, należy zauważyć, że w § 4 umowy dopuszczono możliwość zmiany wysokości opłat i prowizji, co oznacza, że zmiany mogą być dwukierunkowe, tzn. mogą polegać zarówno na podwyższeniu, jak również i na obniżeniu określonych opłat, w zależności od kierunku zmiany danego wskaźnika czy cen będących podstawą zmiany. W konsekwencji, sposób zmiany kosztów określony w umowie w żadnym razie nie godzi w interes konsumenta, albowiem obiektywnie możliwa jest także poprawa jego sytuacji w razie obniżenia wymienionych w ww. postanowieniu umownym wskaźników i cen, co będzie pociągało za sobą obniżenie wysokości opłat i prowizji.

51.  Zważyć należy, iż postanowienia dotyczące zmiany wysokości opłat i prowizji zostały przez pozwaną ukształtowane w odmienny sposób niż w przytoczonym w pozwie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2015r., VI ACa 1841/14, L.. W przedmiotowym wyroku za niedozwoloną została bowiem uznana klauzula umowna o treści: " (...) uprawniony jest do zmiany wysokości pobieranych opłat i prowizji w następujących przypadkach: a) wzrostu wskaźników (miesięcznych, kwartalnych, półrocznych i rocznych) cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez GUS, b) wzrostu cen energii, c) wzrostu cen usług pocztowych i telekomunikacyjnych, z których korzysta (...) przy wykonywaniu czynności oraz w zakresie wynikającym ze zmian tych parametrów". Z powyższego wynika, że uznana za niedozwoloną klauzula przewidywała jedynie jednostronną zmianę wysokości kosztów obciążających kredytobiorcę tj. poprzez ich podwyższenie w razie niekorzystanej zmiany wymienionych wskaźników i cen. Natomiast nie przewidywała zmiany w razie obniżenia ww. wskaźników i cen usług.

52.  W związku z powyższym należało uznać, że w niniejszym przypadku nie doszło do zaniechania obowiązku informacyjnego w zakresie określonym w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Z uwagi na powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że oświadczenie złożone w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. było bezskuteczne, albowiem nie zaktualizowały się przesłanki zastosowania sankcji kredytu darmowego. W tym stanie rzeczy, nie odpadł obowiązek uiszczenia przez konsumenta odsetek i innych kosztów kredytu.

(zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.)

53.  Na marginesie należy wskazać, że bezzasadne były także pozostałe podstawy wymienione w oświadczeniu powoda o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W przedmiotowym oświadczeniu powód powołał się m.in. na nieprawidłowe określenie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty. Zarówno w oświadczeniu, jak również w pozwie w żaden sposób nie uzasadniono tego twierdzenia. Sąd nie dopatrzył się jednak w zakresie określenia (...) nieprawidłowości, które mogłyby stanowić podstawę do złożenia skutecznego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Przede wszystkim należy zauważyć, że na obszarze Unii Europejskiej problematyka stawiania zarzutów przeciwko treści konsumenckich umów kredytu/pożyczek nie jest nowa i spotkała się z reakcją polegającą na zmianach w prawie francuskim uniemożliwiających w ogóle skuteczne kwestionowanie (...) bez wykazania rzeczywistej szkody majątkowej po stronie konsumenta (Artykuł (...)-1 C. de la consommation [Kodeks konsumencki], wersja obowiązująca od 19 lipca 2019 r., https://www.legifrance.gouv.fr/codes/id (...)2019-07-19), co było odpowiedzią ustawodawcy francuskiego na spory cywilne powstałe na tym tle. Choć należy podkreślić, że jeszcze przed tą zmianą legislacyjna wydane zostało orzeczenie idące w tym właśnie kierunku, w którym sąd francuski zauważył – podobnie jak w niniejszej sprawie – że wskaźnik (...) (fr. (...)) w danej sprawie „nie działał na niekorzyść” pożyczkobiorców, bo był błędnie zawyżony (wyrok francuskiego Sądu Kasacyjnego z dnia 12 października 2016 r., numer skargi: 15- (...), Pierwsza Izba Cywilna, https://juricaf.org/arret/FRANCE - (...) (...)- (...)).

54.  Powyższe uwagi na tle prawnoporównawczym zdaniem Sądu są niezbędne, skoro sporna sankcja jako taka jest wymagana przez przepisy prawa unijnego, a szerszy ogląd tej problematyki w ustawodawstwie innego państwa członkowskiego może korzystnie wpłynąć na wykładnię przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.

55.  Należy ponownie zwięźle podkreślić, że stosowanie art. 45 ust. 1 u.k.k. winno być uzależnione od stwierdzania w umowie ewidentnych braków, a nie roztrząsaniu w procesach sądowych wątpliwości interpretacyjnych przy jej wykładni bądź konsekwencji zmian tekstu ustawy.

56.  W niniejszym przypadku ewentualnie można rozważać kwestię oznaczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (dalej jako (...)) na skutek przyjęcia za podstawę do jej obliczenia odsetek naliczonych od kredytowanych kosztów kredytu.

57.  W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, niedopuszczalne jest pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu konsumenckiego ( vide: wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2016 r. C-377/14, (...)-283), niemniej kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia o skuteczności zastosowania sankcji kredytu darmowego, co zostanie omówione w dalszych akapitach uzasadnienia.

58.  W ocenie Sądu, do naruszenia powołanych przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. ustawy dotyczących obowiązku wskazania (...) dochodzi wówczas, gdy podana w umowie (...) jest ustalona w sposób rażąco sprzeczny ze wzorem wskazanym w załączniku nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim albo jest oznaczona w sposób dowolny, oderwany od kosztów obciążających konsumenta wskazanych w umowie. Kredytodawca nie dopuszcza się naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie wskazania (...), jeżeli jest ona obliczona zgodnie z wzorem określonym w załączniku do ustawy oraz na podstawie założeń przyjętych w umowie.

59.  W niniejszej sprawie, strona powodowa nie kwestionowała prawidłowości obliczenia (...) na podstawie założeń przyjętych w umowie.

60.  Należy podkreślić przy tym przejrzystość przyjętych założeń – gdyby nawet dyskutować, czy są one poprawne (orzecznictwo w zakresie dopuszczalności pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nie jest jednolite – vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023 r. I CSK 4175/22, LEX nr 3569756), to niespornym jest, że w umowie ujawniono wszelkie obciążenia faktycznie ponoszone przez konsumenta. Wyraźnie zaznaczono, że (...) przedstawiono przy uwzględnieniu (doliczeniu) do podstawy wyliczenia także kosztów udzielonej pożyczki.

61.  Istotne jest, że (...) jest wskaźnikiem, który ma służyć konsumentowi wyłącznie jako środek do porównywania różnych ofert rynkowych. Nawet jeżeli w danej umowie został on wskazany niepoprawnie z powodu błędu rachunkowego, to i tak nie zmienia to konkretnych praw i obowiązków wynikających z umowy kredytu. Jest więc tylko wskaźnikiem ujętym (w formie wyrażenia procentowego) mającym zbiorczo określać opłacalność oferty. Ma więc zupełnie inną cechę niż pozostałe wymogi ustawowe dotyczące umów kredytowych w ustawie o kredycie konsumenckim (np. wysokość odsetek umownych).

62.  Nie zmienia to oczywiście faktu, że ta jego specyficzna rola jest istotna rynkowo, bo w jednym parametrze odzwierciedla cechę oferty, która pozwala na jej porównanie z innymi ofertami kredytu dostępnymi na rynku.

63.  Tu z kolei należy wrócić do kwestii skutków sankcji kredytu darmowego, która niewątpliwie jest dotkliwa dla kredytobiorcy, gdyż w razie jej ziszczenia kredytodawca pozbawiony jakiegokolwiek dochodu z umowy. Należy więc uznać, że oceniając zarzuty, które mogą uzasadniać skuteczność sankcji kredytu darmowego, należy badać ich doniosłość. Należy zauważyć, że niektóre samoistne, jednostkowe naruszenia obowiązków informacyjnych wykluczają dopuszczalność zastosowania sankcji kredytu darmowego.

64.  (...) sama w sobie nie tworzy i nie zmienia zobowiązań konsumenta (jest w czystej postaci parametrem finansowym) – ma tylko walor informacyjny umożliwiający porównanie ofert, o ile wszyscy uczestnicy rynku stosują dokładnie takie same założenia wyjściowe. W ujęciu założonego horyzontu czasowego ma cechy wskaźników antycypacyjnych ( ex ante), bo opiera się na założeniu zrealizowania umowy w określonym czasie i niezmienionym oprocentowaniu oraz ma charakter czysto analityczny (tj. nie rodzi konkretnych zobowiązań stron). W danym wypadku – w kontekście twierdzeń powódki można wręcz stwierdzić, że (...) zaprezentowane przez pozwanego było zawyżone, a więc niekorzystne dla pożyczkodawcy w kontekście porównawczym, co oznacza, że pozwany pogorszył swoją pozycję rynkową.

65.  Pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu powoduje zwiększenie kosztów kredytu w porównaniu z ofertami, w których odsetek nie nalicza się od tych kosztów, co wynika wprost z legalnej definicji tego wskaźnika: „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym” (art. 5 pkt 12 u.k.k.).

66.  Należy mieć zatem na względzie fakt, że doliczenie przez pozwaną do (...) odsetek od kredytowanych kosztów kredytu w rezultacie skutkowało zawyżeniem (...). Nawet w przypadku przyjęcia, że pozwana nie była uprawniona do pobierania odsetek od skredytowanych kosztów, (...) obliczone przy tym założeniu byłoby w rezultacie niższe. Tym samym, nie można uznać za proporcjonalną sankcji, o której mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. w sytuacji, gdy kredytodawca podał w umowie (...) wyższą niż w rzeczywistości, albowiem w ten sposób nie doszło do wprowadzenia konsumenta w błąd na jego niekorzyść.

67.  Jak wcześniej wspomniano, z punktu widzenia oceny naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie podania (...) bez znaczenia pozostaje ocena zasadności pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, tym bardziej, że judykatura w tym zakresie nie jest zgodna. P. należy zauważyć, że kwestia ta była przedmiotem pytania prejudycjalnego skierowanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza dnia 3 listopada 2022 roku (sygn. C-678/22). Omawiana kwestia (tj. dotycząca oprocentowania skredytowanych kosztów kredytu i wyliczenia (...)) nie jest przedmiotem utrwalonej i powszechnie uznawanej linii orzeczniczej.

68.  Nawet w przypadku przyjęcia, że prawidłowe wykonanie obowiązku wskazania w umowie (...) wymaga absolutnego uwzględnienia wszelkich kosztów należnych od kredytobiorcy na gruncie prawa materialnego, zaś kredytodawca nie jest uprawniony do pobierania odsetek od skredytowanych kosztów, to należy zauważyć, że zastosowanie w takim przypadku sankcji kredytu darmowego byłoby rażąco nieproporcjonalne w stosunku do wagi naruszenia obowiązku.

69.  Należy podkreślić, że zakaz pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nie wynika wprost z przepisu rangi co najmniej ustawowej, a stanowi wyraz wykładni przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i dyrektywy 2008/48/WE. Z powyższych względów, uznanie skuteczności sankcji kredytu darmowego byłoby rażąco nieproporcjonalne w stosunku do wagi ewentualnego naruszenia. Świadczenie pobrane nienależnie przez kredytodawcę powinno wówczas podlegać zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.

70.  Należy zauważyć, że przyjęcie powyższego rozumienia obowiązku wskazania (...) w umowie skutkowałoby tym, że jakakolwiek sprzeczność umowy z rzeczywistym zakresem obowiązku świadczenia przez kredytobiorcę automatycznie uzasadniałaby zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Jakakolwiek zmiana założeń przyjętych do obliczenia (...) skutkuje bowiem jego zmianą. Należy również podkreślić, że w przypadku bezskuteczności któregokolwiek postanowienia umownego przewidującego obowiązek świadczenia przez konsumenta na rzecz przedsiębiorcy (w szczególności postanowienia przewidującego prowizję, vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt III CZP 43/20, LEX nr 3246823), (...) wskazana w umowie nie odpowiadałaby rzeczywistemu zakresowi obowiązku świadczenia ciążącego na konsumencie. Przyjęcie w takim przypadku skuteczności sankcji kredytu darmowego prowadziłoby w rezultacie do wniosku, że jakiekolwiek zastrzeżenie przez przedsiębiorcę w umowie świadczenia nienależnego mogłoby skutkować odpadnięciem obowiązku zapłaty kosztów kredytu przez konsumenta po złożeniu oświadczenia, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. W ocenie Sądu treść i cel dyrektywy 2008/48/WE (w szczególności wymóg proporcjonalności sankcji) stoi na przeszkodzie takiej wykładni powyższych przepisów.

71.  W konsekwencji, Sąd doszedł do przekonania, że pozwana wywiązała się z obowiązku podania (...) w umowie kredytu. Nawet w przypadku uznania, że pozwana nie wykonała wskazanego obowiązku z uwagi na nieuprawnione uwzględnienie przy obliczeniu (...) odsetek od skredytowanych kosztów, zastosowanie sankcji kredytu darmowego byłoby nieproporcjonalne do wagi naruszenia, albowiem zakaz pobierania odsetek od skredytowanych kosztów nie wynika z jasnego i jednoznacznego przepisu o randze co najmniej ustawowej, stąd pozbawienie podmiotu prawa prywatnego wszelkich korzyści wynikających z zawartej umowy z uwagi na powyższe naruszenie byłoby niesprawiedliwe i w istocie miałoby na celu wyeliminowanie z obrotu przedsiębiorcy działającego w celach zarobkowych.

72.  Ponadto, bezzasadne są zarzuty powołane w oświadczeniu kredytobiorcy o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego odnośnie do nieokreślenia w umowie warunków zmiany stopy oprocentowania kredytu konsumenckiego. Umowa określała w §3 podstawy zmiany oprocentowania w sposób jasny i precyzyjny. „WIBOR 3M” jest obiektywnym wskaźnikiem, o którym informacja jest powszechnie dostępna. Zresztą należy wskazać, że każda umowa kredytu odwołuje się do pewnych zobiektywizowanych wskaźników makroekonomicznych, zmiennych w czasie (co jest naturalne i dopuszczalne przez prawo), a w tym przypadku odwołanie jest prawidłowe, jednoznaczne, niewprowadzające w błąd.

73.  Z uwagi na powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że oświadczenie złożone w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. było bezskuteczne, albowiem nie zaktualizowały się przesłanki zastosowania sankcji kredytu darmowego. W tym stanie rzeczy, nie odpadł obowiązek uiszczenia przez konsumenta odsetek i innych kosztów kredytu.

74.  Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. przy zastosowaniu art. 45 ust. 1 u.k.k. stosowanych a contrario oddalił powództwo.

VI.

(koszty procesu)

75.  O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 §1 k.p.c. obciążając powoda całością poniesionych przez pozwaną kosztów procesu, na co składały się wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej (3.600 zł) ustalonej w oparciu o §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

76.  Na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od zasądzonej kwoty tytułem kosztów procesu należały się odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.