Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Gdyni

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Joanna Jank

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2025 r. w G.

sprawy z powództwa M. J.

przeciwko P. 1 Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu Wierzytelności z siedzibą w K.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

1 .oddala powództwo,

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocniania się wyroku do dnia zapłaty.

Sygnatura akt I C 468/25

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 1 października 2025 roku

Powódka M. J. wniosła pozew przeciwko P. 1 Niestandaryzowanemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu Wierzytelności z siedzibą w K. o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 6 czerwca 2024 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt I C 767/23.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że zadłużenie wynikające z ww. wyroku wynika z długu spadkowego po jej matce M. W. (1). Spadkobiercami M. W. (1) są powódka i jej brat M. W. (2). W dniu 8 marca 2019 roku został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej, stwierdzający, że ww. spadkobiercy nabyli spadek po połowie z dobrodziejstwem inwentarza. Powódka zaznaczyła, że podjęła starania celem ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłej M. W. (1) i dokonania działu spadku. Jednym ze składników masy spadkowej była działka budowlana na terenach wiejskich w okolicach N., którą rzeczoznawca wycenił na 8.000 zł. Wobec braku możliwości ustalenia wszystkich współwłaścicieli przy intencji dokonania działu spadku, domniemywać należy że w istocie do niego doszło, co uzasadnia zastosowanie art. 1034 § 2 k.c. Przeprowadzono postępowanie w przedmiocie spisu inwentarza po zmarłej i ustalenia wartości stanu czynnego masy spadkowej, a co za tym idzie granic odpowiedzialności powódki za długi spadkowe po M. W. (1). Powódka wskazała, że ten sam pozwany egzekwował od niej należność wynikającą z nakazu zapłaty Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie o sygnaturze akt VI Nc-e 1449461/18. Egzekucja zakończyła się wówczas całkowitą spłatą należności wynikającej z ww. tytułu wykonawczego, a od powódki wyegzekwowano łącznie kwotę 63.584,40 zł. Komornik ustalił wartość stanu czynnego masy spadkowej po zmarłej na kwotę 91.673,97 zł, co oznacza, że powódka ponosi jedynie odpowiedzialność do kwoty 45.837 zł. A zatem powódka nadpłaciła w toku postępowania egzekucyjnego kwotę 17.747,40 zł, co stanowi nienależne świadczenie. Natomiast, na podstawie tytułu wykonawczego będącego przedmiotem niniejszego pozwu Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gdyni M. Z. w sprawie egzekucyjnej Km 2749/24 wyegzekwował od powódki kwotę nie mniejszą niż 12.221,28 zł. Mając na względzie ograniczenie odpowiedzialności powódki za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku, dotąd Komornik nienależnie pobrał od niej świadczenia w kwocie 29.968,68 zł. Zważywszy na powyższe oraz fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym Km 2749/24 do wyegzekwowania pozostała kwota 19.319,07 zł, powódka wskazuje, że nastąpiło zdarzenie, o którym mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.

(pozew, k. 4-19)

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. W pierwszej kolejności pozwany podniósł, że pozwana nie jest legitymowana do domagania się pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości, tj. również w odniesieniu do należności zasądzonych od innego dłużnika - M. W. (2). Pozwany wskazał, że wyrok w sprawie I C 763/23 uwzględnia dokonany przez spadkobierców dział spadku. Kierując wniosek egzekucyjny pozwany uwzględnił sporządzony spis inwentarza. Na dzień 4 lipca 2025 roku do spłaty pozostaje kwota 9.672,45 zł. Jak wskazał brak jest podstaw do przyjęcia, że powódka spłaciła swój dług w całości. Egzekwowane kwoty podlegają zaliczeniu zgodnie z art. 1026 § 2 k.p.c., w wysokość egzekwowanego świadczenia została zaliczona zgodnie z treścią wyroku i niedopuszczalna jest ponowna weryfikacja. Zdaniem pozwanego nie jest dopuszczalne prowadzenie powództwa przeciwegzekucyjnego w odniesieniu do tytułu wykonawczego w zakresie w jakim stwierdzona nim wierzytelność została już wyegzekwowana. W tym zakresie doszło do wygaśnięcia wierzytelności i powództwo przeciwegzekucyjne stało się bezprzedmiotowe. Pozwany podniósł też, że spis inwentarza został sporządzony rok po zakończeniu poprzedniego postępowania egzekucyjnego Km 2764/22, a na tytule wykonawczym nie zastrzeżono powódce prawa powoływania się na ograniczenie jej odpowiedzialności do stanu czynnego spadku. Jednocześnie, pozwany zaznaczył, że możliwość powołania się na takowe ograniczenie jest możliwe, gdy takie prawo zostało zastrzeżone na tytule wykonawczym i stanowi uprawnienie dłużnika, a w konsekwencji art. 319 k.p.c. i art. 837 k.p.c. nie ograniczają „z góry” zakresu prowadzonej przeciwko niemu egzekucji.

(odpowiedź na pozew, k. 81-86)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka M. J. oraz jej brat M. W. (2) są spadkobiercami M. W. (1) – zmarłej w dniu 14 grudnia 2018 roku – w udziałach po ½ części, a spadek nabyli z dobrodziejstwem inwentarza, co zostało stwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 8 marca 2019 roku sporządzonym przez notariusz E. C..

(dowód: akt poświadczenia dziedziczenia, k. 31-32)

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2024 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 767/23 Sąd Rejonowy w Gdyni:

1.  zasądził od pozwanej M. J. na rzecz powoda (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w K. kwotę 23.188,73 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości obowiązującej w danym okresie czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, lecz nie wyższej niż dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych, za okres od dnia 15 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty;

2.  zasądza od pozwanego M. W. (2) w upadłości konsumenckiej reprezentowanego przez syndyka R. M. na rzecz powoda (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w K. kwotę 23.188,73 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości obowiązującej w danym okresie czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, lecz nie wyższej niż dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych, za okres od dnia 15 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty;

3.  zastrzegł obojgu pozwanym uprawnienie do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości czynnej spadku po M. W. (1) (zmarłej 14.12.2018 r.);

4.  w pozostałym zakresie powództwo oddalił;

5.  zasądził od pozwanej M. J. na rzecz powoda (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w K. kwotę 4.459,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu;

6.  zasądził od pozwanego M. W. (2) w upadłości konsumenckiej reprezentowanego przez syndyka R. M. na rzecz powoda (...) 1 Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w K. kwotę 4.459,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.

Wierzytelność stwierdzona ww. tytułem egzekucyjnym wynika z umowy pożyczki nr (...) z dnia 13 listopada 2014 roku zawartej przez spadkodawcę M. W. (1) z poprzednikiem prawnym pozwanego Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo – Kredytową im. F. S. w G.. W uzasadnieniu ww. orzeczenia Sąd wskazał, że spadkobiercy (pozwani) dokonali umownego działu spadku i w konsekwencji pomiędzy nimi nie zachodzi solidarność, lecz odpowiadają po połowie zgodnie z udziałem w spadku – art. 1034 § 2 k.c. W dniu 20 września 2024 roku ww. wyrok został zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

(dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 6 czerwca 2024r. wraz z uzasadnieniem, k. 38-41, postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 19 czerwca 2024r. w przedmiocie sprostowania wyroku, k. 42)

W toku postępowania prowadzonego pod sygnaturą Km 34/23 w dniu 28 czerwca 2024 roku Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Nakle nad Notecią T. M. sporządził spis inwentarza po M. W. (1), ustalając, że stan czynny spadku wynosi 91.673,97 zł.

(dowód: protokół spisu inwentarza z dnia 26 czerwca 2024r., k. 44-45, postanowienie komornika z dnia 28 czerwca 2024r., k. 43)

W dniu 23 października 2024 roku wierzyciel złożył u Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni M. Z. wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko M. J. na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 6 czerwca 2024 roku, wnosząc o wyegzekwowanie od powódki kwoty 4.444,19 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, kwoty 120 zł tytułem zwrotu kosztów klauzuli wykonalności oraz kwoty 22.994,98 zł tytułem kapitału pożyczki, tj. łącznie kwoty 27.559,17 zł. W toku postępowania egzekucyjnego w okresie od 13 listopada 2024 roku do 28 sierpnia 2025 roku Komornik wyegzekwował od powódki łącznie kwotę 25.525,76 zł. W dniu 1 września 2025 roku Komornik stwierdził zakończenie postępowania egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę.

(dowód: zaświadczenie o dokonanych wpłatach, k. 25, wniosek o wszczęcie egzekucji, k. 87-88, raport spłaty, k. 89-91, karta rozliczeniowa, postanowienie z dnia 1 września 2015r. [w:] akta egzekucyjne Km 2749/24)

W dniu 29 sierpnia 2018 roku w sprawie o sygnaturze akt VI Nc-e 1449461/18 Referendarz sądowy Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie wydał przeciwko M. W. (1) nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, nakazując jej zapłatę na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. w G. kwotę 38.327,59 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 2 sierpnia 2018 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 2.880 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu. W dniu 15 października 2018 roku nadano ww. tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności na rzecz pierwotnego wierzyciela.

(dowód: nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, k. 29-29v, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, k. 30)

Postanowieniem z dnia 21 października 2021 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I Co 318/21 Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Szubinie nadał ww. nakazowi zapłaty klauzulę wykonalności na rzecz P. 1 Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w K. przeciwko spadkobiercom dłużnika – M. W. (2) i M. J..

W dniu 10 lutego 2022 roku Referendarz wydał ww. wierzycielowi dalszy tytuł wykonawczy celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużniczki M. J..

W żadnym z ww. tytułów wykonawczych nie zastrzeżono spadkobiercom prawa do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.

Na postanowienie z dnia 10 lutego 2022 roku M. J. wniosła skargę, powołując się m.in. na ograniczenie zakresu swojej odpowiedzialności za długi spadkowe. Jednakże, postanowieniem Sądu Rejonowego w Szubinie z dnia 27 lutego 2023 roku zaskarżone orzeczenie zostało utrzymane w mocy.

(dowód: postanowienie z dnia 21 października 2021r., k. 33-33v, postanowienie z dnia 27 lutego 2023r., k. 34 wraz z uzasadnieniem, k. 35-36, postanowienie z dnia 22 marca 2023r., k. 37)

Następnie, wierzyciel P. 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w K. wszczął przeciwko M. J. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2018 roku zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniami z dnia 21 października 2021 roku i 10 lutego 2022 roku.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni T. D. pod sygnaturą Km 2764/22 wyegzekwowano od powódki i przekazano wierzycielowi łącznie kwotę 63.584,40 zł. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 roku Komornik stwierdził ukończenie egzekucji wskutek wyegzekwowania w całości roszczenia wierzyciela.

(dowód: zaświadczenie o dokonanych wpłatach, k. 23-23v, postanowienie z dnia 5 czerwca 2023r., k. 24)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w całości na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony niniejszego postępowania.

Oceniając moc dowodową przedłożonych dokumentów Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności i autentyczności. Podkreślić bowiem należy, iż większość z wymienionych powyżej dokumentów, tj. orzeczenia sądów powszechnych, akt poświadczenia dziedziczenia czy pisma komornika została złożona w formie odpisów uwierzytelnionych przez zawodowych pełnomocników stron i ma charakter dokumentów urzędowych. W toku niniejszego postępowania zaś nie wzruszono w trybie art. 252 k.p.c. przysługujących ww. dokumentom domniemań autentyczności oraz zgodności treści ww. dokumentów z prawdą. Ponadto, Sąd nie doszukał się żadnych okoliczności mogących wzbudzać wątpliwości co do wiarygodności dokumentów prywatnych, w szczególności nie dostrzegł żadnych śladów podrobienia, przerobienia czy innej ingerencji.

Podstawę prawną powództwa stanowił przepis art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., zgodnie z treścią którego dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia.

W ocenie Sądu powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko strony pozwanej co do tego, że powódka nie może domagać się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w całości, jeśli taki tytuł stwierdza również istnienie obowiązku innego dłużnika. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności legitymacja czynna przysługuje dłużnikowi oznaczonemu w tym charakterze w tytule wykonawczym (dłużnik w znaczeniu procesowym) (zob. P. Rylski, A. Olaś (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 4, 2025), niemniej powódka nie jest legitymowana do wystąpienia z żądaniem pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w części skierowanej przeciwko innej osobie. W tej części powódka nie jest bowiem dłużnikiem w rozumieniu art. 840 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2024 r., I ACa 1898/23, L.). W związku z powyższym, powódka mogła domagać się pozbawienia tytułu wykonawczego tylko w takim zakresie, w jakim tytuł wykonawczy dotyczy obowiązków odnoszących się do powódki.

Dalej, należy wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa powództwo przeciwegzekucyjne może być realizowane tylko pod warunkiem, że istnieje możliwość realizacji tytułu wykonawczego. Dłużnik traci możliwość skutecznego wytoczenia powództwa opozycyjnego z chwilą wyegzekwowania świadczenia objętego tytułem wykonawczym w całości lub w określonej części w odniesieniu do już wyegzekwowanego świadczenia. Nie powinno budzić obecnie żadnych wątpliwości, że, w razie uprzedniego - względem chwili orzekania - wyegzekwowania roszczenia, powództwo opozycyjne podlega oddaleniu (zob. postanowienie SN z dnia 28 października 2022 r., I CSK 2003/22, L.). Dzieje się tak, ponieważ powództwo opozycyjne ma charakter powództwa zmierzającego do wydania orzeczenia konstytutywnego, gdyż wyrok taki przekształca istniejący dotąd między stronami stosunek prawny i działa ex nunc. Celem powództwa opozycyjnego jest udaremnienie możliwości przeprowadzenia jakiejkolwiek egzekucji i powód w pełni osiąga cel związany z tym powództwem, jeżeli uzyska rozstrzygnięcie stwierdzające, że tytuł został pozbawiony wykonalności. W razie więc wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym powództwo opozycyjne, już z tego względu jest bezprzedmiotowe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2015 r., IV CSK 272/14, L.). Tym samym należało uznać, że powództwo to jest niedopuszczalne w części, w której wykonalność tytułu wykonawczego wygasła na skutek jego zrealizowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2014r., II CSK 679/13, L.). Podobne stanowisko zajmuje doktryna. W literaturze wskazuje się bowiem, że procesowe roszczenie opiewające na żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności lub jego ograniczenia może być skutecznie dochodzone jedynie wtedy, gdy istnieje możliwość wykonania tytułu wykonawczego w drodze egzekucji. Wyegzekwowanie świadczenia objętego tytułem wykonawczym, w całości oznacza utratę uprawnienia do wytoczenia tego powództwa. W przypadku egzekucyjnego zaspokojenia roszczenia w części, wykonalność tytułu wykonawczego wygasa w korespondującym ze spełnioną częścią świadczenia zakresie, powodując bezzasadność powództwa opozycyjnego w odpowiedniej części. W razie uprzedniego - względem chwili orzekania - wyegzekwowania roszczenia, powództwo opozycyjne podlega oddaleniu (zob. P. Rylski, A. Olaś (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 4, 2025). W niniejszym przypadku – jak wynika z karty rozliczeniowej znajdującej się w aktach egzekucyjnych Km 2749/24 Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni M. Z. w toku egzekucji została od pozwanej wyegzekwowana większa część należności. Suma wpłat dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego w okresie od 13 listopada 2024 roku do 28 sierpnia 2025 roku wynosi 25.525,76 zł (dodatkowo kwota 2.046 zł widnieje pod pozycją mylnik/depozyt). Zważyć przy tym należy, iż wierzyciel dochodził w toku egzekucji zaspokojenia swojej wierzytelności opiewającej na kwotę 27.559,17 zł (4.444,19 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 120 zł tytułem zwrotu kosztów klauzuli wykonalności, 22.994,98 zł tytułem kapitału pożyczki). A zatem należało uznać, że wierzytelność objęta tytułem wykonawczym wygasła w części, w jakiej uległa przymusowemu ściągnięciu i w tym zakresie dłużnik utracił możliwość skutecznego wytoczenia powództwa opozycyjnego.

W świetle przytoczonego powyżej przepisu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. przedmiotem rozpoznania w sprawie zainicjowanej powództwem opozycyjnym nie mogą być zdarzenia istniejące przed powstaniem tytułu korzystającego z powagi rzeczy osądzonej, prowadziłoby to bowiem do zanegowania tej powagi i zakwestionowania prawomocnych orzeczeń. Prekluzyjny skutek prawomocności orzeczenia i powagi rzeczy osądzonej obejmuje okoliczności i zarzuty, które istniały i dały się sformułować w chwili zamknięcia rozprawy, lecz strona skutecznie ich nie przytoczyła. Nie ma przy tym znaczenia, czy ponosiła winę w zaniechaniu skutecznego podniesienia właściwych zarzutów i okoliczności (zob. uchwała składu 7 sędziów SN - zasada prawna - z 16 listopada 1954r., I CO 41/54, OSN 1956, Nr 1, poz. 3; uchwała SN z 5 czerwca 1954r., II CO 26/54, OSN 1955, Nr 2, poz. 30, uchwała SN z 21 lipca 2010r., III CZP 477/10, OSNC 2010 r., Nr 2, poz. 165; uchwała SN z 2 lutego 2011r., III CZP 128/10, OSNC 2011, Nr 10, poz. 108; uchwała SN z 23 maja 2012r., III CZP 16/12, OSNC 2012, Nr 11, poz. 129 postanowienie SN z 20 maja 2022r., I CSK 610/22, L.). Okoliczności, na jakie powódka się aktualnie powołuje – abstrahując od ich merytorycznej zasadności i wpływu na możliwość egzekwowania roszczenia w sprawie Km 2749/24 – dotyczą w większości okoliczności, które ujawniły się przed zamknięciem rozprawy w sprawie I C 767/23, tj. akt poświadczenia dziedziczenia został sporządzony w dniu 8 marca 2019 roku, klauzula wykonalności przeciwko powódce została nadana w dniu 21 października 2021 roku, a zakończenie postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 2764/22 nastąpiło w dniu 5 czerwca 2023 roku.

Ostatnia kwestia wskazana w pozwie, do której należy się odnieść dotyczy określenia górnej granicy odpowiedzialności powódki za długi spadkowe M. W. (1) oraz konieczności uwzględnienia w toku egzekucji prowadzonej pod sygnaturą Km 2749/24 również należności wyegzekwowanych w poprzednim postępowaniu egzekucyjnym toczącym się na podstawie nakazu zapłaty wydanego przez Referendarza sądowego Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2018 roku w sprawie o sygnaturze akt VI Nc-e 1449461/18 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Referendarza sądowego Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 10 lutego 2022 roku. Bezsporne było, że powódka nabyła udział w spadku po M. W. (1) w wysokości ½ części oraz przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Wedle art. 1031 § 2 k.c. w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Zgodnie ze sporządzonym w dniu 28 czerwca 2024 przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Nakle nad Notecią T. M. spisem inwentarza po M. W. (1) stan czynny spadku wynosi 91.673,97 zł. Jednocześnie, należało mieć na względzie, iż zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku z dnia 6 czerwca 2024 roku spadkobiercy M. W. (1) dokonali umownego działu spadku , co oznacza, że odpowiadają po połowie zgodnie z udziałem w spadku (art. 1034 § 2 k.c.), tym samym odpowiedzialność powódki za długi spadkowe M. W. (1) ogranicza się do kwoty 45.837 zł (1/2 x 91.673,97 zł). Strona powodowa wywodziła, że wyegzekwowana dotąd od niej kwota długów spadkowych znacznie przekracza ww. limit odpowiedzialności za długi spadkowe M. W. (1). W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni T. D. pod sygnaturą Km 2764/22 wyegzekwowano od powódki i przekazano wierzycielowi łącznie kwotę 63.584,40 zł, natomiast w postępowaniu Km 2749/24 prowadzonym na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego już kwotę 12.221,28 zł, a więc kwotę o 29.968,68 zł wyższą niż górna granica odpowiedzialności powódki za długi spadkowe matki.

Odnosząc się do powyższych twierdzeń należy wskazać, iż w postanowieniu z dnia 21 października 2021 roku w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercom pierwotnego dłużnika Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Szubinie nie zastrzegł spadkobiercom M. W. (1), w tym również powódce, prawa do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności. Rzecz jasna stanowiło to uchybienie przepisom postępowania, albowiem zgodnie z art. 792 k.p.c. jeżeli następca ponosi odpowiedzialność tylko z określonych przedmiotów albo do wysokości ich wartości, należy w klauzuli wykonalności zastrzec mu prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność, o ile prawo to nie jest zastrzeżone już w tytule egzekucyjnym. Zważyć należy, iż powódce przysługiwały określone środki prawne, za pomocą których mogła doprowadzić do zamieszczenia w tytule wykonawczym odpowiedniego zastrzeżenia o ograniczeniu jej odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku, w szczególności mogła przeciwstawiać się akcji wierzyciela, wnosząc zażalenie na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności. Jak wskazuje się bowiem w doktrynie niezastosowanie art. 792 k.p.c., mimo istniejących do tego podstaw, jest uchybieniem procesowym uzasadniającym wniesienie zażalenia (art. 795 k.p.c.) (zob. J. Jankowski, S. Cieślak (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz. Art. 730–1217, wyd. 4, 2024). Powódka nie zaskarżyła postanowienia z dnia 21 października 2021 roku. Dopiero po otrzymaniu postanowienia dotyczącego dalszego tytułu wykonawczego złożyła skargę na orzeczenie referendarza, powołując się na ograniczenie swojej odpowiedzialności za długi spadkowe, jednakże skarga okazała się na tym etapie bezskuteczna. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro w tytule wykonawczym nie zastrzeżono dla spadkobiercy możliwości powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności za stwierdzone tytułem zobowiązanie, to sporządzenie spisu inwentarza i spłacenie długów spadkowych w granicach masy czynnej spadku nie ma znaczenia dla egzekucji zobowiązania, które jest egzekwowane bez ograniczenia. Złożone przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza wywołuje skutek prawny w postaci faktycznego ograniczenia jego odpowiedzialności za długi spadkowe spadkodawcy, ale w stosunku do tych wierzycieli, wobec których spadkobierca skutecznie procesowo powołał się na to ograniczenie na etapie postępowania rozpoznawczego lub klauzulowego (art. 319 k.p.c. i art. 792 k.p.c.) (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2011r., I CSK 439/10, L.). W postępowaniu egzekucyjnym Km 2764/22 powódka nie powołała się skutecznie na ograniczenie jej odpowiedzialności za długi spadkowe. Stąd też złożone przez powódkę oświadczenie nie wywarło skutku prawnego w tym postępowaniu. Postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 2764/22 zostało już zakończone, a wyegzekwowane od powódki kwoty zaliczone na poczet określonego długu. Powódka nie może w toku postępowania o pozbawienie innego tytułu wykonawczego domagać zarachowania wyegzekwowanych od niej kwot na poczet innego zadłużenia.

Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2013 r., III Ca 761/13, LEX „zastrzeżenie pozwanemu w wyroku prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności (art. 319 k.p.c.) nie może stanowić podstawy powództwa opozycyjnego z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Natomiast dłużnik może w toku postępowania egzekucyjnego powołać się na istniejące ograniczenia jego odpowiedzialności prowadzące do umorzenia postępowania - art. 837 i art. 825 pkt 3 in fine k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2011 r., I CSK 439/10, LEX nr 960500; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 1996 r., II CKN 7/96, OSNC 1997/4/39, LEX nr 28610; uzasadnienie uchwały z dnia 30 września 1985 r., III CZP 49/85, OSNC 1986/ 7-8/109; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 maja 2012 r., I ACa 288/12, OSA 2013/3/98 - 105, LEX nr 1294679). Jak wskazał Sąd Okręgowy w Gdańsku, czym innym są podstawy wskazane w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., a czym innym ograniczenia odpowiedzialności dłużnika wynikające z tytułu egzekucyjnego czy tytułu wykonawczego, które gwarantują dłużnikowi ograniczenie odpowiedzialności, i na które może się on powoływać w postępowaniu egzekucyjnym, a czym innym przesłanki mogące stanowić podstawy pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w całości, czy części przewidziane w ww. przepisie. Powołanie się w toku postępowania egzekucyjnego na istniejące ograniczenia w tytule wykonawczym (a więc i tak w tytule egzekucyjnym lub w samej klauzuli wykonalności - art. 837 k.p.c.) prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego gdyż "prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego" (art. 825 pkt 3 k.p.c.), ale w żadnym razie istnienie tych ograniczeń nie może skutkować uwzględnieniem powództwa opartego na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Z powyższego wynika, iż (…) ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe do wysokości stanu czynnego spadku oraz spłacenie zobowiązań ponad stan czynny spadku nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia powództwa przeciwegzkucyjnego na mocy art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. ”. Dokonując interpretacji sformułowania "zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło" SO rozróżnił pojęcie długu od odpowiedzialności za dług, gdyż jedynie wygaśnięcie zobowiązania uzasadnia powództwo z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Jak wskazał w doktrynie podkreśla się, że dług jest wyrazem powinności, tj. obowiązku świadczenia dłużnika, podczas gdy odpowiedzialność odnosi się nie do samej powinności, lecz do kwestii pokrycia długu, która jest związana z przymusową realizacją świadczenia. Jeżeli dług jest zależny od woli dłużnika, to już odpowiedzialność od tej woli w istocie nie zależy. Angażuje ona, poddając uprawnieniom wierzyciela, sferę jakichś dóbr zobowiązanego, a w pewnych przypadkach dóbr osoby trzeciej, które mają stworzyć gwarancję zaspokojenia wierzyciela. Ograniczenie odpowiedzialności osoby nie oznacza więc wygaśnięcia w całości lub w części zobowiązania w sensie długu. Do zdarzeń powodujących wygaśnięcie zobowiązania w piśmiennictwie i orzecznictwie wymienia się m.in. przedawnienie, wykonanie zobowiązania, świadczenie w miejsce wypełnienia (datio in solutum), potrącenie, dobrowolne zwolnienie z długu, odnowienie, itp.”.

W związku z powyższym, na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. a contrario powództwo podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 k.p.c. obciążając powódką całością poniesionych przez pozwaną kosztów procesu, na co składały się wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego w stawce minimalnej (3.600 zł) ustalonej w oparciu o §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od zasądzonej kwoty tytułem kosztów procesu należały się odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.