Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Gdyni

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 stycznia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2024 r. w G.

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G.

przeciwko R. Ż. i K. G.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanych R. Ż. i K. G. solidarnie na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 25.772,06 zł (dwadzieścia pięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt dwa złote 06/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a)  od kwoty 13.388,98 zł od dnia 29 marca 2022r. do dnia 15 stycznia 2024r.

b)  od kwoty 6.815 zł od dnia 19 kwietnia 2022r. do dnia 15 stycznia 2024r.

c)  od kwoty 5.568,08 zł od dnia 24 maja 2022r. do dnia 15 stycznia 2024r.

II.  zasądzone w pkt. I świadczenie rozkłada na 65 (sześćdziesiąt pięć) rat w tym: 64 raty po 400 zł (czterysta złotych) każda i 65-ta rata w kwocie 172,06 zł (sto siedemdziesiąt dwa złote 06/100) oraz odsetki jak w pkt. I wyroku – płatne miesięcznie, do dziesiątego dnia każdego miesiąca, poczynając od miesiąca lutego 2024r. z zastrzeżeniem odsetek ustawowych za opóźnienie w przypadku przekroczenia terminu płatności którejkolwiek z rat;

III.  odstępuje od obciążania pozwanych kosztami procesu.

Sygn. akt I C 234/23

UZASADNIENIE

(wyroku z dnia 15 stycznia 2024 roku – k. 240)

Powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. wniósł pozew przeciwko pozwanym K. G. oraz R. Ż. o zapłatę kwoty 25.772,06 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot:

a)  13.388,98 zł od dnia 30 marca 2022 roku do dnia zapłaty,

b)  6.815,00 zł od dnia 20 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty,

c)  5.568,08 zł od dnia 25 maja 2022 roku do dnia zapłaty,

a także zasądzenie na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że strony łączyła umowa z dnia 4 października 2013 roku nr (...) na sprzedaż ciepła i świadczenie usługi przesyłowej przez powoda na rzecz pozwanych (odbiorców). Ciepło miało być dostarczane do budynku położonego w G. przy ul. (...). Należności płatne były do 15. dnia każdego miesiąca, a obliczane były na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych. Odbiorcy zostali zakwalifikowano do grupy taryfowej PW- (...)de. Umowa mogła być rozwiązana z zachowaniem 1-miesięcznego okresu wypowiedzenia w przypadkach niezgodne z warunkami umowy pobierania ciepła. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy pomimo uprzedniego powiadomienia na piśmie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego dwutygodniowego terminu zapłaty należności opóźnia się z zapłatą za ciepło za co najmniej miesiąc po terminie płatności. Najpóźniej w pierwszym dniu po rozwiązaniu umowy dokonuje się zamknięcia przyłącza, demontażu urządzenia kontrolno-pomiarowego. Jeżeli czynności te nie będą mogły być wykonane w terminie, to odbiorca uiści opłatę za korzystanie z energii cieplnej w okresie bezumownym.

Pozwani zalegali z zapłatą za faktury. Pismem z dnia 26 października 2021 roku wezwani zostali do zapłaty kwoty 27.506,16 zł tytułem ww. zaległości w nieprzekraczalnym terminie do dnia 15 listopada 2021 roku. Wskazano, że brak zapłaty skutkować będzie wstrzymaniem dostawy ciepła, wszczęciem postepowania sądowego oraz wypowiedzeniem umowy. Pozwani nie uregulowali zadłużenia.

Wobec spełnienia przesłanek wypowiedzenia powód wypowiedział umowę. Powodem było istniejące zadłużenie.

Pozwani uniemożliwiali odcięcie dostaw ciepła i demontaż urządzenia pomiarowego.

W okresie od dnia 1 stycznia 2020 roku do dnia 30 kwietnia 2022 roku pozwani nielegalnie pobierali energię cieplną.

Powód obciążył pozwanych opłatami w wysokości 5-krotności cen za zamówioną moc.

Z tego tytułu wystawiono pozwanym rachunki na łączną kwotę objętą pozwem.

(pozew – k. 3-6, pismo z dnia 18.01.2023r. – k. 51-51v.)

Pozwani w sprzeciwie od nakazu zapłaty wnieśli o oddalenie powództwa w całości, ewentualne rozłożenie należności na raty oraz zwolnienie ich od kosztów procesu w całości.

Pozwani zarzucili, że zostali zakwalifikowani do niewłaściwej grupy taryfowej. Liczniki ciepła nie były kontrolowane, a zatem nie można twierdzić, że podawały prawidłowe odczyty. Pozwani twierdzili, że dostarczane ciepło jest na minimalnym poziomie, a liczniki wskazują, jakby było go o wiele więcej. Jednocześnie podali, że wysokie rachunki za ciepło wynikają ze złego stanu izolacyjności domu, w którym zamieszkują. Zdaniem pozwanym pobór nie był nielegalny, gdyż nigdy nie otrzymali wypowiedzenia umowy. Nie sprzeciwiali się odłączeniu dopływu energii cieplnej, ale według ich wiedzy nigdy nie było takiej próby. Zgodnie z tzw. ustawą covidową wstrzymanie dostarczania energii cieplnej nie było dozwolone, a zatem i wypowiedzenie nie mogło zostać dokonane.

Pozwani oświadczyli, że nie są w stanie uregulować należności objętej pozwem jednorazową wpłatą. Pozwani zamieszkują z matką oraz 18-letnim synem pozwanej. W 2013 roku zmarł jedyny żywiciel rodziny – ojciec pozwanych. Matka pozwanych nie jest w stanie samodzielnie prowadzić swoich spraw.

Pozwani zamieszkują w sporym domu, który wymaga nakładów finansowych. Przede wszystkim konieczny jest remont nieszczelnego dachu, który powoduje zwiększenie nakładów na ogrzewanie. Najniższa z 3 kondygnacji nie ma dostępu do prądu z uwagi na usterkę, na której usunięcie nie stać pozwanych. Nieruchomość obciążona jest dożywotnim prawem użytkowania ustanowionym na rzecz matki pozwanych, która wymaga wsparcia i opieki.

Obecnie zarobki pozwanego wynoszą 4.000,00 zł brutto. Pozwana nie uzyskuje żadnych dochodów, a nie jest w stanie podjąć pracy z uwagi na chorobę dwubiegunową – uczestniczy w terapii. Aktualnie toczy się egzekucja, ponieważ pozwani nie byli w stanie uregulować należności, a powód nie chciał zawrzeć ugody. Koszt samego ogrzewania wynosi 2.000,00 zł miesięcznie.

Pozwani wnieśli o rozłożenie ewentualnie zasądzonych należności na raty w kwocie 100,00 zł miesięcznie.

(sprzeciw – k. 99-100v.)

Stan faktyczny:

Dnia 4 października 2013 roku powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. zawarł z pozwanym K. G. oraz R. Ż. umowę na sprzedaż ciepła i świadczenie usługi przesyłowej na potrzeby pozwanych do budynku położonego przy ul. (...) w G.. Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Zapłata należności określonych w otrzymanych fakturach miała następować do 15. dnia każdego miesiąca po miesiącu, za który została wystawiona faktura. Powód mógł wypowiedzieć umowę z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia w przypadkach niezgodnego z warunkami umowy pobierania ciepła przez pozwanych, w szczególności w przypadku gdy pozwani opóźnialiby się z zapłatą za ciepło co najmniej jeden miesiąc po upływie terminu płatności, pomimo uprzedniego powiadomienia na piśmie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego dwutygodniowego terminu do zapłaty zaległości. Najpóźniej w pierwszym dniu po rozwiązaniu umowy dokonuje się zamknięcia przyłącza, demontażu urządzenia kontrolno-pomiarowego w przypadku, gdy stanowi ono własność powoda oraz spisania przy udziale stron protokołu stanowiącego podstawę do nie naliczania dalszych opłat. Jeżeli czynności te, z winy pozwanych nie mogłyby być wykonane w tym terminie, mieli oni uiścić opłatę za korzystanie z energii cieplnej w okresie bezumownym, według zasad określonych w umowie. Pozwani należeli do grupy taryfowej oznaczonej symbolem PW- (...)de”, tj. byli odbiorcami, którym ciepło dostarczane jest do obiektów poprzez sieć ciepłowniczą, grupowe węzły cieplnej oraz zewnętrzne instalacje odbiorcze, za węzłami grupowymi, stanowiące własność powoda i przez nie eksploatowane. We wszystkich grupach taryfowych cena ciepła była identyczna i wynosiła 16,96 zł/m ³, natomiast różnice dotyczyły stawki opłaty zmiennej za usługi przesyłowe. Pozostałe grupy taryfowe stosowane były wobec odbiorców, którzy posiadali własne węzły cieplne lub zewnętrzne instalacje odbiorcze za węzłami grupowymi.

(dowód: umowa z dnia 04.10.2013r. – k. 16-17v. wraz z załącznikami – k. 18-26, ceny i stawki opłaty – k. 40, k. 41)

Pozwani nigdy nie zwracali się o zmianę grupy taryfowej.

(dowód: zeznania pozwanego – k. 137-139, płyta – k. 140)

Dnia 21 sierpnia 2017 roku w lokalu pozwanych (nr węzła (...)) zamontowano nowy ciepłomierz z zachowaniem ciągłości rozliczeń. Ciepłomierz wysyłany jest do punktu akredytowanego przy urzędzie miar i wag, a po sprawdzeniu zakładany jest w punkcie odbioru z nową cechą legalizacyjną aktualną przez 5 lat. Nie montuje się tego samego licznika, ale inny już zalegalizowany. Zamontowany licznik posiadał cechę legalizacyjną ważną do stycznia 2023 roku.

(dowód: protokół odbioru technicznego układu pomiarowo-rozliczeniowego z dnia 21.08.2017r. – k. 113, zeznania świadka P. K. – k. 170-170v., płyta k. 172)

Pozwani nigdy nie zgłaszali nieprawidłowości w działaniu ciepłomierza.

(dowód: zeznania świadka P. K. – k. 170-170v., płyta k. 172)

Pismami z dnia 26 października 2021 roku powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 27.506,16 zł w terminie do dnia 15 listopada 2021 roku pod rygorem wstrzymania dostawy ciepła. Wznowienie dostawy ciepła miało być możliwe dopiero po zapłaceniu całej należności wraz z odsetkami za opóźnienie oraz opłaty za ponowne włączenie zgodnie z aktualnym cennikiem powoda. Brak zapłaty w zakreślonym terminie miał spowodować wszczęcie postępowania sądowego, a niezależnie od tego wypowiedzenia umowy na dostawę ciepła. Do pism dołączono załącznik w postaci zestawienia zadłużenia. Przesyłki doręczone zostały dnia 4 listopada 2021 roku.

(dowód: pisma z dnia 26.10.2021r. – k. 27, k. 28, potwierdzenie nadania – k. 29, zestawienie – k. 30, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 118-121)

Pismami z dnia 16 listopada 2021 roku powód wypowiedział pozwanym ww. umowę z dniem 31 grudnia 2021 roku z uwagi na zadłużenie z tytułu dostarczania ciepła. Wskazano, że po upływie okresu wypowiedzenia na pozwanych ciąży obowiązek udostępnienia nieruchomości celem umożliwienia dokonania trwałego odcięcia dostaw ciepła i demontażu urządzenia pomiarowego. W przypadku uniemożliwienia wykonania odcięcia miały zostać podjęte przewidziane prawem działania, a w razie dalszego poboru ciepła bez podstawy prawnej, o nielegalnym poborze ciepła miały zostać poinformowane właściwe instytucje. Przesyłki doręczone zostały dnia 18 listopada 2021 roku.

(dowód: wypowiedzenia umowy – k. 31, k. 32, potwierdzenie nadania – k. 33, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 125-128)

Pismem z dnia 10 marca 2022 roku skierowanym do pozwanej powód poinformował, że umowa została rozwiązana na dzień 31 grudnia 2021 roku po jej wypowiedzeniu z powodu zadłużenia z tytułu poboru ciepła. Wskazano, że pomimo kilkukrotnie podejmowanych przez pracowników powoda prób trwałego odcięcia nie doszło ono do skutku, z powodu uniemożliwienia przez pozwanych dostępu do nieruchomości. Przypomniano, że pomimo rozwiązania umowy pozwani pobierają ciepło bezumownie, co wykazał układ pomiarowy. Wyjaśniono sposób naliczania opłaty za nielegalny pobór ciepła według pięciokrotności cen za zamówiono moc cieplną i ciepło. Faktury za styczeń i luty 2022 roku miały zostać skorygowane i przesłane jako załącznik. Pismo doręczone zostało dnia 28 marca 2022 roku.

(dowód: pismo z dnia 10.03.2022r. – k. 34-34v., potwierdzenie nadania – k. 35, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 132)

W okresie od stycznia 2022 roku do kwietnia 2022 roku łączna liczba zużycia ciepła w punkcie odbioru wyniosła 35.812,72.

(dowód: zestawienie zużycia – k. 36)

Tytułem nielegalne poboru ciepła przez pozwanych powód za okres od stycznia 2022 roku do kwietnia 2022 roku wystawił faktury na łączną kwotę 25.772,06 zł.

(dowód: rachunki nr (...) – k. 37, (...) – k. 38, (...) – k. 39)

Pismami z dnia 1 czerwca 2022 roku powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 25.772,06 zł z tytułu nielegalnego poboru ciepła do dnia 17 czerwca 2022 roku. Przypomniano o konieczności uregulowania należności odsetkowej w terminie 7 dni od daty otrzymania noty odsetkowej. Poinformowano, że brak zapłaty należności spowoduje wystąpienia na drogę postępowania sądowego i egzekucyjnego. Do pisma dołączono zestawienie zadłużenia.

(dowód: wezwania do zapłaty – k. 42, k. 43, zestawienie – k. 44, potwierdzenie nadania – k. 45)

Dnia 20 czerwca 2023 roku zdemontowano ciepłomierz z punktu odbioru ciepła w lokalu pozwanych i tym samym odcięto dopływ ciepła.

(dowód: zeznania świadka P. K. – k. 170-170v., płyta k. 172)

Budynek pozwanych ma powierzchnię użytkową około 156 m ². Zbudowany jest z cegły. Dach jest nieszczelny. W budynku do ogrzewania służą kaloryfery.

(dowód: sprzeciw – k. 101, zeznania pozwanego – k. 137-139, płyta – k. 140)

Pozwany R. Ż. aktualnie odbywa aplikację radcowską. Osiąga dochody w kwocie około 4.000 zł brutto, przy czym po uwzględnieniu zajęcia komorniczego z wniosku powoda otrzymuje na rękę kwotę około 2.600 zł. Składki na aplikację wynoszą rocznie 6.800 zł. Pozwany nie zapłacił nic na rzecz aplikacji na skutek składanych wniosków o ich obniżenie i prolongatę w spłacie. Koszt przyszłego egzaminu zawodowego wynosi około 3.000 zł. K. G. jest siostrą pozwanego. Nie osiąga dochodów. Leczy się (w tym farmakologicznie) z uwagi na uzależnienie od alkoholu i chorobę afektywną-dwubiegunową z epizodami depresji i manii. Towarzyszą jej mieszane zaburzenia osobowości, a także choroba H., toksyczne uszkodzenie wątroby. Zaliczona jest do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wychowuje syna, który uczy się w liceum. Syn leczy się na depresję. (...) pozwanej wspiera ją sporadycznie. Nie mieszka z nią. Matka pozwanych mieszka wraz z pozwanymi. Osiąga rentę w kwocie około 5.300 zł netto. Sporadycznie partycypuje w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, przeznaczając na ten cel około 200 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki gospodarstwa domowego pozwanych wynoszą: energia elektryczna 400 zł, wywóz śmieci 150 zł, ogrzewanie 2.000 zł, dojazdy do pracy 150-180 zł, telefon pozwanego 35 zł.

(dowód: zeznania pozwanego – k. 137-139, płyta – k. 140, zaświadczenie – k. 174, 176, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – k. 175-175v., karta informacyjna leczenia szpitalnego – k. 177-179v., konsultacja lekarska – k. 180-181, k. 183, wykaz recept – k. 182, historia choroby – k. 184-210)

Wyrokiem tut. Sądu z dnia 28 stycznia 2022 roku w sprawie o sygn. akt I C 436/16 pozwani zobowiązani zostali do zapłaty kwoty łącznie 60.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 maja 2016 roku do dnia zapłaty tytułem zachowku po zmarłym ojcu A. Ż..

(dowód: wyrok wraz z uzasadnieniem w sprawie I C 436/16 – k. 220-225)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony, dowodu dopuszczonego przez Sąd z urzędu, zeznań świadka P. K. oraz stron z ograniczeniem do pozwanego.

Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że dowody z dokumentów przedłożonych przez strony są wiarygodne, albowiem żadna ze stron nie kwestionowała autentyczności tych dokumentów, ani prawdziwości twierdzeń w nich zawartych, ani też żadna ze stron nie zaprzeczyła, że osoby podpisane pod tymi dokumentami nie złożyły oświadczeń w nich zawartych. Co się tyczy odczytów ciepłomierzy to nie kwestionowano wskazania licznika jako takiego, ale prawidłowości jego działania. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy był e-mail pozwanego z 2020 roku, w którym wnosił o rozłożenie zaległości na raty i odpowiedzi powoda na niego, skoro pozew dotyczył okresu późniejszego.

Sąd nie widział podstaw do odmowy wiarygodności zeznaniom świadka, które były szczere, logiczne i niesprzeczne z jakimikolwiek innymi dowodami. Dlatego stanowiły pełnowartościowy materiał dowodowy, na którym m.in. oparto rozstrzygnięcie. Z pewną ostrożnością natomiast Sąd podszedł do zeznań pozwanego. Za w pełni wiarygodne uznać należało jego zeznania dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej, tym bardziej, że częściowo (co do sytuacji zdrowotnej pozwanej) znajdowały odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej. W pozostałym zakresie zeznania pozwanego w znacznej części stanowiły wyraz jego linii obrony. W szczególności sąd nie dał wiary twierdzeniom w zakresie nieprawidłowości doręczenia korespondencji, zwłaszcza składania ustnych próśb o niedoręczanie korespondencji. Kłóci się to z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, tym bardziej, że pozwany posiada wykształcenie prawnicze. Podobnie rzecz miała się do oceny sprawności działania systemu pomiarowego. Pozwany doskonale wiedział, co należy poczynić w razie podejrzeń w tym zakresie. Tak samo nie ma śladu, aby pozwany zamierzał negocjować umowę, co jest nadto niemożliwe z uwagi na ustawowe regulacje dotyczące cen energii cieplnej. Takie relacje i twierdzenia miały służyć pozwanemu jedynie do podnoszenia oczywiście chybionego zarzutu abuzywności stawek.

Przechodząc do meritum, zważyć należało, że w myśl art. 57 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego z dnia 10 kwietnia 1997 roku (Dz.U. Nr 54, poz. 348 ze zm.) w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii, przedsiębiorstwo energetyczne może pobierać od odbiorcy, a w przypadku, gdy pobór paliw lub energii nastąpił bez zawarcia umowy, może pobierać od osoby lub osób nielegalnie pobierających paliwa lub energię opłatę w wysokości określonej w taryfie, chyba że nielegalne pobieranie paliw lub energii wynikało z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą odbiorca nie ponosi odpowiedzialności.

Z kolei zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 ust. 18 Prawa energetycznego nielegalne pobieranie paliw lub energii to pobieranie bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy.

Należy uznać, że użyte przez ustawodawcę wyrażenie "bez zawarcia umowy" odnosi się do sytuacji, w której dochodzi do poboru energii w czasie, gdy odbiorcę nie łączy z przedsiębiorstwem energetycznym stosowna umowa, bez względu na jej formę (M. Czarnecka, T. Ogłódek (red.), Prawo energetyczne. Efektywność energetyczna. Tom I. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2023).

Przechodząc do poszczególnych zarzutów pozwanych, w pierwszej kolejności zarzucali, że zostali zakwalifikowani do nieprawidłowej grupy taryfowej PW- (...)de, tj. grupy objętej najwyższą stawką wynikającą z usług świadczonych przez powoda. Zgodnie z cenami i stawkami opłat stosowanymi przez powoda (vide: k. 40) do grupy taryfowej PW- (...)de zaliczano odbiorców, którym ciepło dostarczane jest do obiektów poprzez sieć ciepłowniczą, grupowe węzły cieplne oraz zewnętrzne instalacje odbiorcze, za węzłami grupowymi, stanowiące własność (...) i przez nie eksploatowane. We wszystkich grupach taryfowych cena ciepła była identyczna i wynosiła 16,96 zł/m ³, natomiast różnice dotyczyły stawki opłaty zmiennej za usługi przesyłowe (nieznacznie niższa dotyczyła grupy taryfowej PW- (...)). Pozwani nie udowodnili jednak, aby byli właścicielami własnych węzłów cieplnych lub instalacji odbiorczych za węzłami grupowymi, co umożliwiałoby zaliczenie ich do innej grupy taryfowej. Pozwani nie udowodnili, aby kiedykolwiek kwestionowali przypisanie do tej grupy taryfowej, zwłaszcza przy podpisywaniu umowy. Pozwani nigdy nie występowali o zmianę taryfy. Zarzut w sposób oczywisty był chybiony.

Co więcej zgodnie z art. 47 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo energetyczne (z dnia 10 kwietnia 1997 roku (Dz.U. Nr 54, poz. 348 ze zm.), przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesje, ustala taryfę dla ciepła oraz proponuje okres jej obowiązywania. Przedłożona taryfa podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, o ile jest zgodna z zasadami i przepisami, o których mowa w art. 44-46 tej ustawy. Taryfy stosowane przez powoda zostały zatwierdzone w tym trybie, czego dowodzą: Decyzja Prezesa URE nr (...).4210.10.2021.164/XXII. (...) z dnia 30 września 2021 roku (Biuletyn Branżowy (...) Ciepło, nr 344 ( (...))), nr D.. (...).4210.22.9.2021. (...).ARY.RWY z dnia 14 września 2021 roku (Biuletyn Branżowy (...) Ciepło, nr 310 (1040)) oraz Decyzja Prezesa URE nr (...).4210.61.2021.164/XXII. (...) z dnia 13 stycznia 2022 roku (Biuletyn Branżowy (...) Ciepło, nr 15 ( (...))).

Nietrafiony był także zarzut dotyczący nieprawidłowości działania ciepłomierza w punkcie odbioru w lokalu pozwanych. Po pierwsze pozwani nigdy nie zgłaszali powodowi jakichkolwiek nieprawidłowości w naliczaniu opłat za pobrane ciepło. Nie udowodniono, aby prowadzono w tym zakresie jakąkolwiek korespondencję e-mailową. Po drugie licznik zamontowany został na nowy z cechą legalizacją w sierpniu 2017 roku i ta była ważna aż do stycznia 2023 roku, a więc dłużej niż trwało dostarczanie ciepła do budynku pozwanych (dopływ odcięto dopiero w czerwcu 2022 roku). Po trzecie pozwani nie zaoferowali jakiegokolwiek dowodu, który miałby potwierdzać twierdzenia w tym zakresie, które to w konsekwencji okazały się gołosłowne. Po czwarte pozwani twierdzili, że naliczenia są zbyt wysokie w porównaniu do ilości dostarczanego ciepła, ale jednocześnie wskazywali na niską efektywność energetyczną budynku i związaną z tym konieczność przeprowadzenia gruntownej termomodernizacji. W sprzeciwie pozwani podali: „Obecnie największym problemem związanym z nieruchomością jest nieszczelny dach, przez co wilgoć dostaje się wewnątrz, a ogrzewanie domu staje się nieefektywne” (vide: sprzeciw – k. 101). Właśnie stan budynku wystarczająco tłumaczy niską temperaturę w budynku pozwanych.

Również niezasadny okazał się zarzut dotyczący niedoręczenia pozwanym korespondencji. Sposób organizacji odbioru korespondencji spoczywa na pozwanych. Pozwany zeznał, że celowo zdemontował skrzynkę pocztową, aby korespondencja była pozostawiana na poczcie. Obowiązek posiadania skrzynki pocztowej wynika wprost z treści art. 40 ust. 1 Prawa pocztowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529 ze zm.). Pozwani nie zdołali udowodnić, aby dokonywano jakichkolwiek ustaleń z operatorem pocztowym, a dotyczącym doręczania korespondencji. W szczególności pozwany oczekiwał od listonosza nie doręczania korespondencji na podstawie ustnej prośby. Jest oczywistym, że nawet jeżeli było tak, jak twierdził pozwany, a czego i tak nie udowodnił, to przecież żaden listonosz nie wykona takiej ustnej prośby narażając się na odpowiedzialność dyscyplinarną z racji niewykonywania swoich obowiązków. Nie byłby w stanie udowodnić, jak każdy pracownik operatora pocztowego, że faktycznie pozwany taką prośbę składał. Poza tym, jeżeli pozwani obawiali się, że korespondencja zostanie doręczona ich matce, która mogłaby nie przekazać im kierowanej do nich korespondencji, to mogli wskazać inny adres do doręczeń, w tym skrzynki elektronicznej, a w przypadku samego pozwanego adres kancelarii, w której pracuje jako aplikant radcowski. Strona powodowa nie miała nawet wiedzy w tym zakresie i przyjąć należy, iż działała z domniemaniem prawidłowego doręczania korespondencji (z wyłączeniem rzekomych ustnych ustaleń z operatorem pocztowym). Tym samym potwierdzenia nadania przesyłek poleconych oraz ich odbioru na podstawie wydruków z systemu operatora pocztowego są wystarczającym dowodem na fakt doręczenia wezwań do zapłaty oraz wypowiedzenia umowy.

Zważyć należało, że wypowiedzenie umowy było w pełni skuteczne. Pozwani zdawali sobie sprawę z istniejącego zadłużenia. Jak zeznał pozwany: „Wydawało mi się dziwne, że mimo, że nie płaciliśmy nie otrzymywaliśmy żadnych wezwań.” (vide: k. 138v., płyta – k. 140). Logiczną konsekwencją nie uiszczania opłat za pobrane ciepło jest wypowiedzenie umowy, która zawarta została przez pozwanego w wieku 20 lat. Zgodnie z umową powód mógł wypowiedzieć umowę z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia w przypadkach niezgodnego z warunkami umowy pobierania ciepła przez pozwanych, w szczególności w przypadku gdy pozwani opóźnialiby się z zapłatą za ciepło co najmniej jeden miesiąc po upływie terminu płatności, pomimo uprzedniego powiadomienia na piśmie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego dwutygodniowego terminu do zapłaty zaległości. Fakt powstania zaległości nie był kwestionowany. Nawet jeżeli pozwani nie dostali wezwania do zapłaty, co zostało udowodnione, to i bez tego byli w pełni świadomi, że posiadają zaległości i umowa może zostać wkrótce wypowiedziana. W niniejszej sprawie ostatecznie wezwano pozwanych do zapłaty zaległości, a po bezskutecznym upływie terminu wskazane w wezwaniach wypowiedziano umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Przesyłki w tym przedmiocie doręczono pozwanym dnia 18 listopada 2021 roku. Od dnia 1 stycznia 2022 roku, tj. po upływie okresu wypowiedzenia, mowa już o pobieraniu ciepła bez zawartej umowy, co było pozwanym wiadome. Bez znaczenia jest, kiedy zdemontowano ciepłomierz i faktycznie odcięto dopływ ciepła. Pozwani mogli samodzielnie odciąć dopływ ciepła przez zakręcenie co najmniej zaworów grzejnikowych. Inną rzeczą jest zapewnienia innego sposobu ogrzewania budynku, co jednak dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu jest irrelewantne.

Skoro pozwani nie zdołali obalić wiarygodności dokonywanych drogą radiową odczytów licznika poboru ciepła, to wysokość zużytego ciepła w okresie objętym pozwem przedstawia zużycie miesięczne jak na k. 36.

Zgodnie z § 45 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 7 kwietnia 2020 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz.U. 2020 poz. 718) wydanego z delegacji ustawowej na podstawie art. 46 ust. 5 i 6 ustawy Prawo energetyczne, w przypadku gdy ciepło jest pobierane bez zawarcia umowy sprzedaży ciepła lub umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła albo umowy kompleksowej, przedsiębiorstwo energetyczne obciąża nielegalnie pobierającego ciepło opłatami w wysokości wynikającej z pięciokrotności miesięcznej raty za zamówioną moc cieplną i miesięcznej opłaty za ciepło oraz miesięcznej raty opłaty stałej za usługi przesyłowe i miesięcznej opłaty zmiennej za usługi przesyłowe, określonych na podstawie cen i stawek opłat zawartych w taryfie dla grupy taryfowej, której kryteria odpowiadają nielegalnie pobierającemu ciepło, oraz: 1) wielkości nielegalnie pobranej przez niego mocy cieplnej, ustalonej na podstawie wielkości obiektów, w których ciepło jest pobierane bez zawarcia umowy, oraz zamówionej mocy cieplnej dla podobnych obiektów; 2) wielkości nielegalnie pobranego przez niego ciepła, ustalonej na podstawie wielkości nielegalnie pobranej mocy cieplnej, o której mowa w pkt 1, i średniego czasu jej wykorzystania dla podobnych obiektów.

Tak więc określona wysokość opłaty za okres bezumowny od dnia 1 stycznia 2022 roku do dnia 30 kwietnia 2022 roku wyniosła łącznie 25.772,06 zł i na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego zasądzona została w punkcie I. wyroku. Na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. od zasądzonej kwoty należne były odsetki ustawowe za opóźnienie, których wymagalność wyznaczona była wezwaniami do zapłaty.

Sąd w niniejszej sprawie, co wyraził w punkcie II. wyroku, doszedł do przekonania, że zasadnym jest rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty, na mocy art. 320 k.p.c., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych wypadkach Sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia – wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia.

Należy przyjąć, że owe "szczególne okoliczności" zachodzą wówczas, kiedy natychmiastowe wykonanie wyroku byłoby rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Na przykład, jeżeli ze względu na stan majątkowy, zdrowotny, rodzinny i inny niezwłoczne spełnienie świadczenia lub jednorazowe spełnienie zasądzonego świadczenia przez pozwanego byłoby niemożliwe, bardzo utrudnione lub narażałoby pozwanego albo jego bliskich na niepowetowaną szkodę. Stosując przepis art. 320 k.p.c., Sąd rozważył wszystkie okoliczności sprawy, w tym okoliczności wynikające z dowodu przeprowadzonego z urzędu w postaci wyroku i uzasadnienia w sprawie IC 436/16, jako tej w której kompleksowo ustalono stan masy spadkowej po ojcu pozwanych, ale i ich zobowiązanie powstałe z tytułu dziedziczenia. Zdaniem Sądu pozwani dysponując pewnym majątkiem, jednocześnie nie są w stanie jednorazowo spełnić świadczenia zasądzonego w niniejszej sprawie w kwocie ponad 20 tys. złotych (wraz z odsetkami). Główny ciężar utrzymania gospodarstwa domowego spoczywa na pozwanym osiągającym, póki co, niskie dochody. Matka pozwanych nie uczestniczy w tych kosztach, a sama wydaje przeważającą część renty na własne potrzeby, na co pozwani nie mają wpływu. Pozwana z kolei nie jest w stanie aktualnie podjąć pracy, z uwagi na ograniczenia zdrowotne wynikające z choroby alkoholowej oraz afektywnej-dwubiegunowej. Wychowuje syna, który również ma problemy natury psychicznej.

Przechodząc z kolei do wyznaczenia wysokości pojedynczej raty miesięcznej, Sąd uznał, że wysokość rat zaproponowana przez pozwanych jest zbyt niska, gdyż powodowałaby rozłożenie spłaty całego zadłużenia na ponad 20 lat, co byłoby dla powoda rażąco krzywdzące. Rozłożenie spłaty na 65 rat, z których każda ma wysokość 400 zł, a ostatnia jest rata wyrównawczą obejmującą kwotę 172,06 zł wraz z odsetkami, odpowiada z jednej strony możliwościom płatniczym pozwanych, z drugiej strony – łączny okres spłaty wynoszący nieco ponad 5 lat nie jest nadmiernie długi i pozostaje w rozsądnej proporcji do interesów ekonomicznych powoda w kontekście rozmiarów prowadzonej działalności.

Istota prawidłowego zastosowania normy art. 320 k.p.c. sprowadza się do tego, by umożliwiając pozwanym "bezegzekucyjne" zaspokojenie roszczeń powoda, nie obciążać powoda zbytecznie (przede wszystkim ekonomicznymi) skutkami konieczności dodatkowego oczekiwania na zaspokojenie. Chodzi o to, aby rozstrzygnięcie rozkładające na raty miało walor racjonalności – dawało także powodowi szansę na uzyskanie zaspokojenia roszczeń (mimo poniesienia pewnych kosztów związanych z jego odroczeniem) bez konieczności wdrażania przymusu egzekucyjnego (por. T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1–458 ¹⁶. Tom I. Wyd. 2, Warszawa 2023).

Według Sądu Najwyższego, art 320 k.p.c. ma znamiona materialnoprocesowe, pozwala bowiem sądowi ingerować w sferę prawa materialnego, jaką jest termin wykonania zobowiązania. Stanowisko to zostało zawarte w mającej moc zasady prawnej uchwale składu siedmiu sędziów z 22 września 1970 roku (III PZP 11/70, OSNCP 1971 nr 4, poz. 61), w której stwierdzono zarazem, że wyrok w części orzekającej o rozłożeniu zasądzonego świadczenia na raty ma charakter konstytutywny. Sąd nie może wprawdzie na podstawie powyższego przepisu odmówić przyznania wierzycielowi żądanych odsetek za okres do dnia wydania wyroku zasądzającego świadczenie, jednakże rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty ma ten skutek, że wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności poszczególnych rat, co znalazło odzwierciedlenie w treści wyroku.

O kosztach postępowania, wobec całokształtu okoliczności, biorąc pod uwagę trudną sytuację majątkową i zdrowotną pozwanych, o czym mowa powyżej, orzeczono w punkcie III. wyroku w oparciu o zasadę słuszności wyrażoną w art. 102 k.p.c. nie obciążając ich kosztami procesu.