Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Gdyni

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 maja 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:
Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2024 r. w G. sprawy z powództwa J. R. przeciwko (...) S.A. w W.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powoda J. R. kwotę 11.680 zł (jedenaście tysięcy sześćset osiemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 15 maja 2023 r. do dnia zapłaty;

II.  zasądza od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powoda J. R. kwotę 4.367 zł (cztery tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I 1 C 1389/23

UZASADNIENIE

Stan faktyczny

Powód był sprawcą wypadku komunikacyjnego objętego ochroną ubezpieczeniową pozwanego (polisa nr (...), wypadek z dnia 5 marca 2018 r.).

Okoliczność bezsporna

W wykonaniu wyroku karnego (k. 12) powód zapłacił poszkodowanemu: ( a) nawiązkę w wysokości 10.000 zł – w dniu 7 marca 2023 r. oraz ( b) 1.680 zł tytułem kosztów ustanowienia w procesie karnym pełnomocnika z wyboru przez oskarżyciela posiłkowego – w dniu 2 marca 2023 r.

Okoliczności bezsporne

Pismem z dnia 12 kwietnia 2023 r. powód wezwał pozwanego do zwrotu wpłat uiszczonych na rzecz poszkodowanego. Pozwany zakład ubezpieczeń odmówił uzasadniając stanowisko brakiem zawiadomienia go o zasądzonym środku kompensacyjnym oraz zawarciu (przez ubezpieczyciela) z poszkodowanym w dniu 14 kwietnia 2021 r. ugody zaspokajającej wszystkie roszczenia poszkodowanego.

Okoliczności bezsporne

Ocena dowodów

Okoliczności sprawy były bezsporne. Pozwany nawet nie twierdził, że informował powoda o przebiegu postępowania likwidacyjnego i zawieranych w jego trakcie umowach z poszkodowanym.

Zeznania powoda – choć w pełni wiarygodne – nie wnoszą niczego istotnego do wyjaśnienia sprawy.

Kwalifikacja prawna

Istotą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest ochrona ubezpieczonego przed finansowymi konsekwencjami szkód wyrządzonych osobom trzecim. Jeśli ubezpieczony wyrządzi komuś szkodę, to ubezpieczyciel pokrywa koszty związane z naprawieniem szkody w granicach określonych w umowie ubezpieczenia. Ubezpieczenie to też ma na celu zapewnienie ochrony finansowej sprawcy szkody, gdyż ubezpieczyciel jest obowiązany zwrócić mu odszkodowanie wypłacone bezpośrednio poszkodowanemu (tzw. regres w stosunku do ubezpieczyciela). Obecnie przeważa w orzecznictwie pogląd, że regres obejmuje także świadczenia pieniężne zasądzone na rzecz poszkodowanego w wyroku karnym i sąd orzekający taki pogląd podziela (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 lipca 2020 r., I ACa 260/19, LEX nr 3112525, wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2016 r., II Ca 633/16, LEX nr 2069867, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2014 r., I ACa 196/14, LEX nr 1661291, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2014 r., I ACa 571/14, LEX nr 1621016, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 31/11, LEX nr 852336). Również nawiązka z art. 46 § 2 k.k. jest słusznie traktowana w orzecznictwie jako rodzaj "zryczałtowanego naprawienia szkody", w tym przypadku szkody niemajątkowej czyli krzywdy. Pełni zatem funkcję zadośćuczynienia i powinna być traktowana jako część zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2021 r., I ACa 997/20, LEX nr 3329462). Tak samo w orzecznictwie jest traktowana nawiązka z art. 67 § 3 k.k. (por. wyrok SR w Kaliszu z 15.11.2017 r., I C 2982/17, LEX nr 2447753) orzekana przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego. Regresowi podlegają także zasądzone od ubezpieczonego sprawcy koszty pełnomocnika z wyboru poniesione przez poszkodowanego w postępowaniu karnym, gdyż stanowią element jego niezbędnych wydatków związanych z likwidacją szkody na drodze właściwego postępowania (w tym wypadku – karnego). Jest to coś zupełnie innego, niż koszty przewidziane w art. 15 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych […].

Dokonane przez powoda wypłaty na rzecz poszkodowanego nie naruszają art. 21 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych […], gdyż stanowią realizację obowiązku nałożonego w prawomocnym wyroku sądu karnego. Nie można w tej sytuacji twierdzić, że sprawca bez wiedzy ubezpieczyciela cokolwiek „uznał”, gdyż na treść orzeczenia sądu mają wpływ jedynie sądy. W procedurze karnej nawet posiłkowo nie mają zastosowania przepisy procedury cywilnej o uznaniu powództwa. Decyzja o braku zaskarżenia wyroku sądu karnego nie może być wplatana w rozważania o zastosowaniu art. 21 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych […], bo nie jest to z punktu widzenia prawa cywilnego żadne „uznanie” roszczenia, lecz określona decyzja procesowa strony.

Z punktu widzenia powoda obojętnym jest, czy i jakie umowy (ugody) zawierał ubezpieczyciel z poszkodowanym. Nie ma dowodu, że powód o takich czynnościach miał wiedzę (a więc pozwany nie obalił przysługującemu mu domniemania dobrej wiary), przy czym i tak obowiązkiem powoda było pełne wykonanie obowiązków wynikających z orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, gdyż w przeciwnym razie ryzykowałby jego podjęciem i ponownym procesem karnym z prawdopodobieństwem skazania na karę przewidzianą za zarzucony mu występek.

Rozważania prawne pozwanego dotyczące tego, czy i kiedy poszkodowany został w całości zaspokojony (i czy ponad wysokość rzeczywistej szkody) są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż ubezpieczyciel ma prawo samodzielnie oceniać, czy będzie dochodził od poszkodowanego jakichś roszczeń (np. o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia), czy też będzie składał oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zawartej z nim ugody.

Mając powyższe na uwadze powództwo uznano w całości za uzasadnione i orzeczono jak w punkcie I. na mocy art. 822 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i § 2 k.c. Należy wyjaśnić, że przepis art. 822 § 1 k.c. nakłada na ubezpieczyciela obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, ale świadomie nie ogranicza zakresu normy tylko do świadczeń wypłacanych bezpośrednio poszkodowanym, co oznacza, że jeżeli sprawca zapłacił odszkodowanie poszkodowanemu, to w granicach odpowiedzialności ubezpieczyciela winien on na podstawie tego przepisu tę sumę sprawcy zwrócić.

Koszty

O kosztach orzeczono na mocy art. 98 k.p.c. Od przegrywającego pozwanego zasądzono: opłatę sądową od pozwu (750 zł), opłatę za czynności radcy prawnego w stawce minimalnej (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozp. MS z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz należne odsetki od kosztów.